Avontuurlijk India & Nepal

De bevolking van India bestaat uit verschillende etnische groepen. In het noordwesten is de huidskleur over het algemeen wat lichter dan in het zuiden. In het noordoosten van het land zien we mongoloïde stammen die verwantschap hebben met de Chinezen. In 1961 woonden er in India ongeveer 440 miljoen mensen. Naar schatting zijn dat er nu al meer dan één miljard. De toename van de bevolking is een groot probleem voor de regering. India is al met familieplanning en geboortebeperking begonnen in 1952, maar het is de vraag of de campagnes zin hebben gehad. Voor veel armen zijn hun kinderen een investering in de toekomst. Ongeveer 74% van de mensen leeft op het platteland en de rest in steden. Steeds meer mensen zoeken echter hun heil in de steden waar ze rijkdom en vrijheid (van het kastensysteem) proberen te vinden. Dit heeft desastreuze gevolgen. Steeds meer sloppenwijken worden aan de grote steden geplakt en de overheid heeft geen geld om de leefomstandigheden van de bewoners van die wijken te verbeteren. Er zijn veel miljoenensteden. Boven aan de lijst van het aantal inwoners staan Mumbai en Kolkata (Calcutta), die beide elk bijna het inwonertal van heel Nederland op hun grondgebied hebben. Miljoenensteden die je op deze reis aandoet zijn Delhi, Jodhpur, Jaipur, Agra en Varanasi. Ondanks het feit dat er in India een sterke feministische beweging is en dat in de hogere kasten/klassen vrouwen wel degelijk meetellen, is over het algemeen de positie van de vrouw in India zeer ondergeschikt aan die van de man. Met name in de traditionele plattelandsgemeenschappen is de vrouw vaak een soort van slavin, die niets in te brengen heeft. Echtparen hopen op een kind, maar eigenlijk op een jongen. Een jongen betekent een versterking van de familie. Zijn vrouw komt later bij hem wonen en brengt een bruidsschat mee. Wanneer een echtpaar een dochter krijgt, betekent dat dus later een bruidsschat betalen en meestal financiële zorgen.

Post:
Brieven en ansichtkaarten bereiken het thuisfront in één of twee weken. Een pakket opsturen kan, maar het is een omslachtig gebeuren op het postkantoor. Luchtpostpakketten doen er even lang over als brieven. Zeepost doet er meestal drie maanden over.

E-mail:
Internetcafé's schieten als paddestoelen uit de grond. Vanuit de meeste plaatsen in India kun je tegenwoordig wel emails versturen. 

Telefoon:
Direct telefoneren (met het buitenland) kun je het beste doen op een van de vele particuliere kantoortjes die worden aangegeven met de letters STD/ISD. De meeste hebben een digitaal apparaat dat precies aangeeft waarheen is gebeld, hoe lang en wat het kost. Er kan niet mee gesjoemeld worden. De kosten voor een minuut telefoneren met België of Nederland liggen omgerekend tussen € 1,50 en € 2. Op sommige STD's kun je ook faxen. In hotels worden aanzienlijk hogere bedragen gerekend en vaak loopt de telefoonverbinding via een telefoniste, zodat het lang kan duren voor je verbinding hebt. India heeft het landennummer +91, Nederland +31, België +32.

De eetgewoontes in India verschillen radicaal van die in Europa en de overgang kan soms een probleem zijn. In principe eten Indiërs gezeten op de grond met hun rechterhand van een metalen bord. Alvorens wast men de handen en het gezicht. Ontbijten vóór het tandenpoetsen, of zelfs thee of koffie drinken, vindt men vies. Veel mensen in India zijn uit religieuze of morele overwegingen strikt vegetarisch en ook eieren vallen soms buiten hun dieet. Er wordt niets anders dan water gedronken bij of na de maaltijd en als je koffie bestelt bij het ontbijt, zonder nadere toelichting, dan krijg je die na afloop. Praten wordt gedaan vóór het eten, nauwelijks tijdens of erna. Wie uitgenodigd wordt om te komen eten, gaat eerst gezellig babbelen, maar wordt na het eten geacht snel te vertrekken. Vrouwen en kinderen eten apart en pas nadat de mannen hebben gegeten. Het komt voor dat je als gast alleen eet, terwijl degene die je uitgenodigd heeft toekijkt en zich uitsluitend bemoeit met de bediening. Dit is een gebaar van beleefdheid, maar het kan bepaald ongemakkelijk voelen. Indiërs eten driemaal daags warm.

Festivals. Aziaten zijn er dol op en toeristen kijken hun ogen uit. India heeft met haar rijkdom aan religies en tradities vele festivals en feestdagen. Sommige feesten zijn ingetogen en vinden vooral in huiselijke kringen plaats. Andere festivals zijn uitbundig en zichtbaar voor iedereen. Als reiziger is het leuk om bepaalde festivals van dichtbij mee te maken. Op diverse vertrekdata doe je een van de kleurrijke en bruisende festivals aan die India kent.

De reisroutes tijdens festivalreizen kunnen worden aangepast. Houd het Laatste Nieuws in de gaten voor de definitieve route en meer info omtrent de desbetreffende festivals.

DESERT FESTIVAL - JAISALMER (februari 2012)
Jaisalmer verrijst als een gouden fata morgana uit het hart van de Tharwoestijn. Een indrukwekkend fort met al zijn pracht en praal, uit gele zandsteen gehouwen, domineert de amberkleurige stad. De Bhati Rajputs van Jaisalmer waren feodale heersers die van de op de karavanen geheven taksen leefden. De karavanen waren geladen met kostbare zijden stoffen en kruiden en brachten de stad een grote weelde. Gedurende jaren bleef Jaisalmer gespaard van invloeden van buitenaf. Toen de handel zich meer begon te richten op de scheepvaart rond de haven van Mumbai (vroeger Bombay), betekende dit het verval van Jaisalmer. Maar het woestijnfort bezit nog altijd het élan eigen aan de vertellingen uit 'Duizend-en-één-nacht'.
De beste tijd om de stad te bezoeken is gedurende het Woestijnfestival, gehouden in januari/februari, wanneer de stad zindert onder de klanken van melodieuze wijsjes en bonkende ritmes. Er is een parade van kamelen, een hele kleurrijke optocht met dansers, muziek en heel veel mensen in hun meest kleurige sari’s en tulbanden die op de been zijn om dit alles te bekijken. Een schoonheidswedstrijd trekt de meeste aandacht van de plaatselijke mannen. Traditionele dansen, spannende wedstrijden (in het bijzonder een wedstrijd voor het opbinden van tulbanden), touwtrekken, een cricketwedstrijd en races voor kamelen luisteren de festiviteiten op.

ELEPHANT FESTIVAL – JAIPUR (maart 2012)
Het Olifantenfestival is één van meest populaire festivals van Jaipur en wordt gevierd rond de kleurige dagen van Holi Phagua. Het Olifantenfestival begint met een levendige optocht waar niet alleen olifanten, maar ook paarden en kamelen prachtig worden versierd met kleurige kleden, bloemmotieven in verf en glitters. Er zijn diverse races en wedstrijden zoals de verkiezing van de mooist van top tot teen versierde olifant. De dieren stelen de show tijdens een polowedstrijd en worden begeleid door muziek en dans. Vanuit een groot deel van India komt de bevolking naar Jaipur om het festijn te beleven, uiteraard in hun mooiste outfit! Voor het vermaak van alle gasten zijn er vaak dans- en muziekprogramma’s.

HOLI PHAGUA – GEHEEL INDIA (februari 2012)
Het Holifeest of Holi Phagua is een kleurrijk hindoeïstisch feest dat jaarlijks gevierd wordt door geheel India (en Nepal). In feite is het een combinatie is van een lentefeest, verlossingsfeest en een nieuwjaarsfeest. Het Holifeest staat in het teken van het begin van een nieuw seizoen, de lente, en daarom spreekt men ook wel van lentefeest of oogstfeest, omdat het in India samenvalt met de graanoogst. Het Holifeest wordt ook beschouwd als een overwinningsfeest: de overwinning van het goede op het kwade.

Het verhaal achter het feest is als volgt: De demonenkoning Hiranyakashap beschouwde zich ooit de enige heerser over het heelal. Hij had bevolen dat alleen hij aanbeden mocht worden. Zijn zus, de heks Holika, verzette zich daartegen en gooide zichzelf uit protest op de brandstapel ter bevrijding van de inwoners van India.

Aan de vooravond van het Holifeest wordt de Holika, de brandstapel van hout of bamboe welke het kwaad symboliseert, onder belangstelling van vele hindoes verbrand. waarbij ze een levend voorwerp zoals een plant, verbranden. Hierbij wordt een hand rijst in het vuur gegooid, wat geldt als een symbolische verdrijving van het kwaad. De ceremonie houdt ook gebed, muziek en zang in.

Na het verbrandingsfeest keert men huiswaarts om de volgende dag terug te keren. Men besmeert elkaar dan met as. Die middag trekt men bij voorkeur nieuwe kleren aan en besprenkelt men elkaar met welriekende stoffen en parfum. Ook gebruikt men rode en groene kleurstof als teken van vriendschap, hoop en liefde. Men wenst elkaar geluk en voorspoed toe. Alle hindoes, zonder onderscheid van rangen, kasten en standen, vieren gezamenlijk het Holifeest en het is bij uitstek een feest om bezoeken aan familie af te leggen.

Tijdens de feestdagen heerst er een atmosfeer van vrijheid en geluk. Zorg dat je wat oude kleding meeneemt, want hoogst waarschijnlijk word je niet ontzien en zul ook jij deze feestdagen eindigen bedolven onder gekleurde poeders.

TEEJ FESTIVAL - JAIPUR (juli 2011)
Rajasthan is India's meest kleurrijke en exotische provincie. De sprookjesachtige paleizen, de gigantische forten en de rijk versierde kleding van de bevolking zijn een lust voor het oog. Rajasthan roept het beeld op van het klassieke India. Het land waar de tijd stilstaat, het land waar het hindoeïsme nog sterk in zijn traditionele vorm voortleeft.

Aan de noordkant wordt de stad Jaipur omgeven door heuvels vol forten en paleizen. Een van de prachtigste paleizen is de Hawa Mahal, het Paleis der Winden. Ondanks het grote inwonertal is het een aangename stad, niet in de laatste plaats door het relatief kleine aantal auto's dat zich in het ommuurde deel begeeft. Op straten van Jaipur lopen de Rajasthaanse mannen met hun enorme snorren en tulbanden, en de met sieraden behangen vrouwen in de meest felgekleurde sari's van India. Ook kamelenkarren en olifanten maken deel uit van het straatbeeld.

Tijdens het Teej Festival bidden getrouwde vrouwen voor een gelukkig en lang huwelijk tot Parvati en Shiva. Het Festival wordt overal in Rajasthan gevierd maar is het kleurrijkst in Jaipur. Joohlas (schommels) worden in bomen opgehangen en met bladeren en bloemen versierd. In Jaipur wordt een beeld van de godin Parvati getoond in een kilometer lange processie vergezeld door versierde olifanten, paarden, kamelen, praalwagens en meer. Er wordt muziek gemaakt en gedanst. Een uniek festival om bij te wonen.

PUSHKAR FAIR - PUSHKAR (oktober 2011 / januari 2012)
Elk jaar in de heilige hindoemaand Kartika verandert het slaperige Indiase dorp Pushkar in een spektakel dat zijn weerga niet kent. Vanuit alle uithoeken van de deelstaat Rajasthan trekken kamelenhandelaren met hun kuddes naar het anders zo rustige plaatsje aan het meer, om daar op tijd te arriveren voor Kartik Purnima (volle maan), de officiële begindatum van de Pushkar Fair.
Alhoewel handel de belangrijkste reden voor samenkomst is, draagt de markt het karakter van een groot feest. Op de markt zijn allerlei soorten dieren te koop: ezels, geiten, paarden, stieren, maar bovenal kamelen – de tractoren van het Indiase platteland. Deze kamelenmarkt is de grootste in India, tienduizenden kamelen veranderen van eigenaar. Maar behalve veehandelaren, trekt deze jaarlijkse happening ook duizenden woestijn- en dorpsbewoners, naar zich toe. De kamelenmarkt is een bonte verzameling van mensen en dieren, geuren en kleuren, kortom: een gebeurtenis die je eigenlijk niet mag missen als je die periode in India bent.

Een kwart miljoen mensen genieten van deze spectaculaire gebeurtenis, die wordt omlijst door muziek, dans en optredens van artiesten als vuurspuwers en koorddansers. Het feest trekt ook toeristen, zowel Indiërs (boeren, landarbeiders, marskramers, bedelaars en straatmuzikanten) als buitenlanders, die de reis naar de stoffige stad aan de rand van de Thar-woestijn voornamelijk maken om getuige te kunnen zijn van het hoogtepunt van deze enkele dagen durende Pushkar Fair: de kamelenrace door de zandduinen. Souvenirs zijn hier rijk voorradig: kamelenzadels, mooie stoffen en divers handwerk. De Pushkar Fair is tevens een walhalla voor fotografen; de lokale vrouwen dragen hun meest mooie sari’s en gaan getooid met fonkelende sieraden. De mannen hebben felgekleurde tulbanden boven hun enorme snorren en dragen schoenen met omgekrulde neuzen onder hun witte dhoti’s.

Pushkar heeft voor de hindoes ook een religieuze betekenis. Het is een van de weinige plaatsen in India waar de god Brahma in een eigen tempel wordt aanbeden. Duizenden pelgrims bezoeken elk jaar het heilige meer in de buurt van de stad om er zich in onder te dompelen. Dit wordt beschouwd als een daad van reiniging. De maankalender bepaalt wanneer de jaarmarkt gehouden wordt.

DUSSEHRA FESTIVAL – GEHEEL INDIA (BIJZONDER IN MYSORE) (september 2011)
Eén van de belangrijkste festivals in Zuid-India is het Dussehra festival. Het Dussehra Festival is een hindoeïstisch festival waarbij in geheel India de overwinning van het goede op het kwade wordt gevierd. Er zijn veel legendes die leidden tot Dussehra. Het bekendste verhaal gaat over godin Durga die rijdend op een leeuw de demon met buffelhoofd Mahishasura doodt. Hij terroriseerde de Devas en hun koning Indra. Een ander verhaal komt uit de Ramayana, een hindoeïstische tekst die omstreeks de tweede eeuw voor Christus is ontstaan. De Ramayana vertelt het verhaal van Rama (een incarnatie van de god Vishnu), wiens vrouw Sita ontvoerd wordt door de slechte demonkoning Ravana. Na veel omzwervingen en heldendaden verslaat Rama samen met zijn broer Laksman de boze koning. Ze worden hierbij geholpen door een leger van apen, dat wordt aangevoerd door de apenkoning Hanuman.

Het Dussehra Festival heeft geen restricties voor de kasten. Iedereen kan meedoen en op eigen wijze Durga vereren. Het is dan ook een groot volksfeest. De huizen worden opnieuw geschilderd en het gezin wordt in de nieuwe kleren gestoken. Iedere wijk en dorp heeft een tent ingericht voor Durga. Soms wordt er ook een toegangspoort gebouwd. Soms zijn er processies, begeleid door muziek, dans en vuurwerk.
De datum van het festival is afhankelijk van de hindoeïstische maandkalender.

DIVALI – GEHEEL INDIA (oktober 2011)
Divali, ook genoemd Deepavali, Diwali of Deevali is één van de belangrijkste feesten in het hindoeïsme en vindt zijn oorsprong in India. Het woord is afgeleid van het Sanskriet ‘dipavali’, dat ‘rij lichtjes’ betekent. Het feest is over heel India verspreid, en door het eeuwenlange isolement zijn er verschillende legenden en verhalen rond het feest gevormd. Tijdens Divali wordt bijvoorbeeld door sommige Indiërs de terugkeer van Rama in zijn stad Ayodhya gevierd en wordt hij gekroond als koning, nadat de demon Ravana door hem is gedood. Tijdens Divali wordt door anderen juist de hindoegodin Lakshmi (van het licht, de schoonheid, rijkdom en voorspoed) vereerd. Door iedereen wordt het gevierd met evenveel spiritualiteit en staat Divali voor vernieuwing in het leven

Divali is ook bekend als Lichtjesfeest, en wordt symbolisch bedoeld als “de overwinning van het goede over het kwade, overwinning van het licht over de duisternis, overwinning van de gelukzaligheid over de onwetendheid”. Tijdens het feest worden binnenshuis en op de erven kleine lichtjes (diya's) aangestoken. Deze lampen zijn gemaakt van klei, waarin de lichtjes aangemaakt worden met als brandstof geklaarde boter, ofwel ghee. Dit geheel heet de Dia of Diya. Hoe rijker men is, hoe meer Diya's men heeft. In rijen worden ze op vensterbanken, balkonbalustrades en als men een plat dak heeft, langs de gehele lengte van de dakrand geplaatst. Ook de minder fortuinlijken zullen op deze dag de godin niet vergeten. In de hoop dat het geluk voor hen nog komen moet, zetten ze het welkomstlicht voor hun deur, ook al zijn het maar een paar Diya's.

Het vieren van het feest gaat gepaard met het nuttigen van zoetig eten. Echter in India steekt men daarnaast ook vuurwerk af. Divali is een vrolijk feest en wordt vaak gevierd in gezinsverband.

PONGAL – TAMIL NADU (januari 2012)
Pongal is een belangrijk festival uit Zuid-India en staat voor het gunstige begin van Uttarayana (de noordwaartse beweging van de zon, waardoor de dagen weer langer worden) en ook voor de oogsttijd. Het is een feest waarbij de Indiase boeren de natuur en alle landbouwwerktuigen bedanken voor de opbrengsten van het land. Ook de heilige koeien worden in het zonnetje gezet en vrouwen brengen kleurrijke kolams, gelukbrengende patronen, aan voor hun huizen.

Vier dagen staan in het teken van traditionele lange Pongalactiviteiten. De eerste dag is gewijd aan de regen. Dit is een ‘slechte’ dag. Iedereen ruimt die dag hun huis op en verbrandt zijn oude spullen. De tweede dag is gewijd aan de zon; iedereen koopt nieuwe spullen, maakt buiten een nieuwe kookplaats en kookt daarop rijst in melk en water, genaamd Pongal. (In Tamil Nadu is Pongal ook een zoet havermoutpaprecept gekookt van de nieuwe rijst.) Als deze pot overkookt betekent dit dat men een goed jaar krijgt. Mensen vragen dan ook aan elkaar of ze een goede Pongal gehad hebben. De derde dag is gewijd aan het vee. Al het vee wordt versierd en bedekt met ornamenten. De horens van de koeien worden opnieuw geverfd, ze krijgen een bloemenkrans en ballonnen omgeknoopt en er wordt een koeienpuja gehouden. Het is een vrolijk gezicht om al die koeien door de straat te zien lopen. De vierde dag is een familiedag. Hele gezinnen gaan samen iets leuks doen, zoals familiebezoekjes.

KLOOSTERFESTIVALS IN HEMIS, PHYANG EN TAKTOK
In het uiterste noorden van India, hoog in de bergen ligt Ladakh, dat ook wel “The Moonland”, “Little Tibet” en zelfs “The last Shangri-la” genoemd wordt. Enorme bergketens met eeuwig besneeuwde pieken worden afgewisseld met vruchtbare valleien en desolate hoogvlaktes. De vriendelijke Ladakhi, de vele Tibetanen, de kleurige gebedsvlaggen, fraaie manisteenmuren met mantrareliëfs en de ontelbare stoepa’s maken dat je vergeet dat je in India bent.

Ladakh is een van de meest afgelegen gebieden in India. Dit deel van India werd pas opengesteld voor toerisme in 1974 en pas sinds 1979 is er vliegverkeer mogelijk op de hoofdstad Leh. Sindsdien is er nog slechts weinig verandering gekomen in de geïsoleerde positie. Ladakh is bekend vanwege de grote gelijkenis met Tibet. Dat geldt niet alleen voor de prachtige vergezichten, het ongerepte en uitgestrekte landschap, maar ook voor de waardevolle kloosters met hun schat aan oorspronkelijke wandschilderingen, godenbeelden, thanka’s en kloosterfestivals. Tijdens deze, doorgaans twee dagen durende, festiviteiten vindt er een wervelende show plaats van kleurrijke gemaskerde dansers. De monniken beelden in hun schitterende (soms eeuwenoude) gewaden en angstaanjagende maskers de verschillende goden uit en vertellen zonder woorden hun verhaal van de overwinning op het kwaad.
Elk klooster in Ladakh heeft zijn eigen jaarlijkse kloosterfestival waar van heinde en ver de lokale bevolking naar afreist om de kleurrijke dansen van de monniken bij te wonen en van de lama's de zegen voor het komende jaar te ontvangen. Er is echter ook tijd voor meer werelds vermaak: dansen en zingen, lekker eten, allerhande volksspelen. De voormiddagen van het feest worden telkens gevuld met dansen. Eén voor één komen verschillende dansers uit de tempel om op de binnenplaats van het klooster hun dans uit te voeren. Gehuld in kleurrijke brokaten gewaden, met prachtige maskers die beschermgoden voorstellen, voeren zij wervelende dansen op om de aanwezigen hun zegen voor het komende jaar te geven. De monniken van het klooster trainen jaren lang om de religieuze verhalen goed te kunnen uitbeelden. De verhalen die gedanst worden zijn legendes, die over het goed en kwaad vertellen en zodoende de lokale bevolking informeren over het boeddhistisch gedachtegoed. Er zijn ook altijd grappige figuren in de dans aanwezig, die proberen om de toeschouwers aan het lachen te krijgen. Op verschillende plaatsen rond het festival zijn allerhande kraampjes opgesteld waar de Ladakhi zich overgeven aan meer werelds vermaak. Festivals zijn geen volksdansfeesten, dus wees discreet met je camera.

Hemis is het rijkste en grootste klooster van Ladakh. Het is vooral beroemd om haar festival met maskerdansen. Het klooster van Hemis staat vol met gouden beelden en stoepa’s, ingelegd met halfedelstenen. Het ligt in een lieflijke vallei met kabbelende beekjes en heeft enkele schitterende ruimtes, waar monniken aan het bidden of het mediteren zijn. Dit klooster van de Drukpa orde is gesticht in de vroege 17de eeuw en ligt zo’n 45 km van Leh verwijderd. Het is een belangrijk klooster, ook voor Ladakhi boeddhisten. Eenmaal in hun leven moeten ze hier geweest zijn. De grootste thangka in Ladakh, meer dan 12 m lang, is in Hemis. Deze wordt maar eens per 12 jaar tentoongesteld! De laatste keer was in 2004.

Phyang is een typisch Ladakhi dorp dat lijkt op een oase. Het bestaat uit huizen die gebouwd zijn in typische Ladakhi stijl en de groene velden worden er gevoed door de irrigatiekanaaltjes.
Taktok Gompa is een klein interessant klooster, rond een grot gebouwd waar ooit de Boeddhistische heilige Padmasambhava mediteerde. Het is het enige klooster van de Nyingmapa sekte in Ladakh, de oudste Tibetaanse kloosterorde. Het klooster van Taktok ligt een beetje weg van de gebaande route en wordt (buiten festivaltijd) nog slechts zelden bezocht.

“Monniken in bonte kostuums met enorme puntmutsen zijn aan het dansen. Andere hooggeplaatste monniken in het rood zitten op een soort van podium en begeleiden met bekkens en een trommel de dansers. Wat erg leuk is, is de traditioneel geklede Ladakhi bevolking. Oude gerimpelde vrouwtjes met twee vlechten die onderaan zijn samengebonden dragen hoge gekleurde hoedjes met opstaande punten aan de voorkant. Ook kettingen met grote kralen en enkele dames hebben typische schoenen aan: hoge zolen en een opstaande neus. We zien nog verscheidene andere dansen met steeds opnieuw mooie kostuums. Wat ook leuk is, is dat we even mogen kijken in de ruimte waar de monniken hun kostuums aantrekken. Hier is een ruime garderobe en er staan verschillende muziekinstrumenten, zoals de typische lange rechte koperen blaasinstrumenten.”

Op www.indiatourismamsterdam.com, de website van het Indiase Verkeersbureau vind je een calender of events, met de belangrijkste feestdagen en hun data. Zie ook: www.festivalsofindia.in, www.festivalsinindia.net of www.beleven.org/feesten.
 

De cultuurverschillen tussen Europeanen en Indiërs zijn zo groot dat je er een heel boek aan zou kunnen wijden. Hieronder zijn er een paar punten uitgepikt, die van direct en dagelijks belang zijn bij je omgang met de bewoners.

Ja en Nee:
Misschien is het meest verwarrende praktische cultuurverschil tussen India en West-Europa wel het gebruik van ja en nee. Om te beginnen wordt 'ja' niet aangeduid door te knikken, maar door de kin snel heen en weer te bewegen, waardoor het hoofd gaat 'wiebelen' (moet je beslist eens proberen). Ten tweede heeft 'ja', gewiebeld of gesproken een veel bredere betekenis. Naast 'ja' kan het 'jaja' betekenen, ofwel 'het is begrepen', of zelfs zoiets als 'dat klopt vermoedelijk' of 'ik heb u verstaan, maar ik ben niet geïnteresseerd in wat u zegt'. 'Nee' is een woord dat de Indiërs niet lekker op de tong ligt. Als ze je er neutrale informatie mee kunnen verstrekken dan zullen ze dat nog wel doen, bijvoorbeeld door 'nee' te antwoorden op de vraag of de bus naar Khajuraho hier stopt. Maar geef een Indiër een dropje en negen van de tien zullen het smerig vinden maar de kans dat je op de vraag 'vind je het lekker?' het antwoord 'nee' zult krijgen, is heel klein.

Beleefdheidsregels:
De Indiërs groeten traditioneel met een namasté, waarbij de handen gestrekt met de palmen tegen elkaar worden gebracht voor het voorhoofd. Hoe hoger je de handen houdt, hoe meer respect je toont. Vaak kun je leden van de gelijke sekse ook een hand geven. Spreek iedereen aan met 'sir' of 'madam'. Verhef je stem niet, ook niet als iets niet naar de zin gaat. Vraag liever naar een hoger geplaatst iemand, omdat het delegeren van beslissingen niet tot de sterke kanten behoort van een Indiase organisatie. Cadeaus worden niet onmiddellijk opengemaakt, maar opzij gelegd. Het tonen van gretigheid is een slechte eigenschap.

Kleding:
Korte broeken voor volwassen mannen vinden de Indiërs eigenlijk belachelijk, korte broeken gedragen door vrouwen schandelijk. De lokale bevolking kleedt zich graag formeel voor belangrijke gebeurtenissen. Mocht je worden uitgenodigd voor bijvoorbeeld een huwelijk, vraag dan naar eventuele kledingvoorschriften. Naakt en topless baden is verboden. Ook in bikini loop je eigenlijk voor schut. Indiase vrouwen baden voor het merendeel met hun sari aan. In de praktijk levert het dragen van een bikini veel last op van starende Indiërs. Een badpak maakt je zonnebad iets rustiger.

Links en rechts:
De rechterhand dient in India om te eten, de linkerhand om het achterwerk te wassen. Mocht je aan de maaltijd zitten met de lokale bewoners en je voedsel met de hand eten, doe dat dan zoveel mogelijk met de rechterhand. Verwisseling van de handen tijdens het eten wordt door Indiërs als vies ervaren. Met de linkerhand raak je in principe ook niemand aan.

Afspraken:
Wij komen uit een uiterst jachtige cultuur waar tijd geld is en afspraken punctueel dienen te worden nagekomen, omdat anders het schema van de rest van de dag in duigen valt. Indiërs hebben daar niet zo'n last van. Niet dat ze persé te laat komen, het kan ook zijn dat ze toch niets beters te doen hadden en een uur te vroeg komen. Dit doen ze alleen bij sociale afspraken. Gaat het om werk, dan zijn ze een stuk stipter.

Privacy:
Staren is niet onbeleefd en de meeste Indiërs hebben geen gevoel voor privacy, zoals wij dat kennen. Ze komen dichter bij je staan dan Europeanen, lezen graag mee in het boek dat je aan het lezen bent en gaan het uitgebreid bekijken als je het neerlegt. Ze lopen soms zonder te kloppen je hotelkamer binnen en blijven, als ze klaar zijn, soms een beetje rondlummelen. Je moet zelf de grenzen aangeven.

Mannen en vrouwen:
Mannen en vrouwen in India gaan anders met elkaar om dan westerlingen gewend zijn. Opvallend is dat je in India zelden een man en vrouw gearmd over straat ziet lopen. Lichamelijk contact tussen man en vrouw wordt in het openbaar zoveel mogelijk beperkt. Genegenheid tonen in het openbaar is dan ook erg ongepast. Bij de stations en sommige bioscopen zijn er zelfs aparte loketten voor vrouwen en in de trein zijn er speciale vrouwencoupés. Voor contacten tussen dezelfde sekse gelden juist redelijk vrije omgangsregels. Als man kun je beter niet naast een Indiase vrouw gaan zitten en haar ook niet aanspreken. Dit geldt vooral voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Vrouwelijke toeristen kunnen wel contact leggen met Indiase vrouwen. Voor westerse vrouwen is het vooral van belang gedragscodes ten aanzien van Indiase mannen in acht te nemen. Je kunt beter als vrouw de Indiase mannen niet recht in de ogen kijken. Veel mannen zullen denken dat je op iets uit bent.

Heiligdommen bezoeken:
Het betreden van religieuze plaatsen (m.u.v. kerken) dient zonder schoeisel te gebeuren. Hindoe-tempels dien je zonder hoofdbedekking te betreden. In sommige tempels en altijd in het 'garbha griha', het heiligste deel van de tempel, ben je niet welkom. Moskeeën bezoek je met bedekkende kledij. Soms wordt gevraagd om je hoofd te bedekken. Tijdens een dienst zijn de mannen gescheiden van de vrouwen. Als je om een boeddhistische stoepa loopt, loop dan linksom, dus met de klok mee. Foto's van een toerist voor een boeddhabeeld worden niet op prijs gesteld. Bij jain-monumenten mag je geen voorwerpen van leer (schoenen, tas, riem, etc.) mee naar binnen nemen. Een Sikh-tempel betreed je met bedekkende kleding en iets op je hoofd.

Bedelen:
Bedelen is ten dele een sociaal geaccepteerde bezigheid. Hindoes kunnen door het geven van aalmoezen hun karma wat oppoetsen en gegoede moslims zijn volgens de koran verplicht 4% van hun inkomen aan de minder bedeelden te geven. Anderzijds zul je de meeste inwoners van India hun afkeuring op krachtige wijze horen uiten. Bedelaars worden 'aartsluie wezens' genoemd, 'die zonder werk aan hun dagelijks handje rijst willen komen'. Shoestring houdt er de regel op na kinderen nooit geld te geven, hooguit fruit of iets anders te eten. (Liever geen snoep, er zijn amper tandartsen in deze gebieden.) Het is geaccepteerd om aan oude of invalide mensen te geven. De werkelijkheid achter elke bedelaar is heel verschillend. Een enkeling bedelt inderdaad voor zijn of haar eten, maar de meesten worden gedwongen om hun plekje in een huis te betalen door deze activiteit. Daarnaast zijn er steeds meer verslaafden aan alcohol en drugs. Het beste kun je geld geven aan een gerenommeerde charitatieve instelling. Overigens is het legitiem voor bedelaars om in groten getale bij de uitgang van tempels en moskeeën te zitten wachten op 'bakshish' (een aalmoes). Zowel hindoes als moslims kennen iets dat lijkt op ons oude aflaatsysteem.

Prijzen en afdingen:
Zoek uit wat iets werkelijk kost. Teveel betalen draagt bij tot inflatie en te weinig ondermijnt de verkoper. In de praktijk zal de vraagprijs van een product altijd hoger liggen dan wat je geacht wordt ervoor te betalen. Afdingen hoort er gewoon bij en ook de Indiërs zelf doen eraan mee. Zie het als een spel, dat met veel plezier gespeeld kan worden. In de ogen van de lokale bevolking hebben westerlingen altijd vakantie en verdienen ze bakken met geld. Dit kan hen het contrasterende gevoel geven onderontwikkeld en arm te zijn. Probeer een meer evenredig beeld te geven door het dagelijks leven in het westen te beschrijven. Een kopje thee in een eenvoudig Indiaas straatstalletje kost iets van 5 roepies, bij ons zou je omgerekend minimaal 100 roepies kwijt zijn...

Festivals:
Vrijwel geen reis zal verlopen zonder dat je een festival meemaakt, maar hieronder staan enkele van de belangrijkste. Vaak is er op vollemaansnacht veel te doen in de tempels.
- februari: Shivaratri is in India het feest van Shiva. In de vollemaansnacht van de maand phalgun, worden overal rond de Shiva-tempels festivals gehouden;
- februari/maart: Holi is vooral bij de lagere kasten heel populair, omdat net zoals bij ons met carnaval even de bestaande normen en regels wegvallen en alles mag. Tijdens Holi spettert iedereen elkaar nat met water en wordt er naar hartelust met verfpoeder gegooid. Zorg dat je oude kleren aan hebt, want als toerist ben je een geliefd slachtoffer en de verf houdt veel langer dan je lief is... Holi is het feest ter aankondiging van de lente;
- eind oktober/begin november: Diwali is het hindoe-feest van het licht en wordt gevierd door het branden van duizenden lichtjes, het afsteken van vuurwerk, het bakken van zoetigheid en het maken van zandpatronen voor de deur. Hiermee wordt de god Rama verwelkomd na zijn langdurige verbanning naar de jungle. Tegelijkertijd is het feest van de godin van de voorspoed, Lakshmi.

Algemeen:
Besef voortdurend dat je als gast in een land verblijft waar nu eenmaal andere omgangsvormen gelden dan je gewend bent. Vooral tijdens festivals is het belangrijk je aan te passen aan de lokaal geldende normen, ook al vind je die nog zo raar.

De beste manier om je voor te bereiden is door te praten met mensen die het land kennen en door er een goede reisgids en kaart van aan te schaffen en te bestuderen. Reisgidsen en kaarten kun je telefonisch bestellen bij boekhandel Jacob van Wijngaarden, Overtoom 97, 1054 HD Amsterdam, tel: (020) 6121901, fax: (020) 6892666. Deze gespecialiseerde reisboekhandel kan je tips en informatie geven over aan te schaffen boeken en kaarten. Zij kennen onze reizen en weten wat je nodig hebt. Na telefonische bestelling sturen ze de boeken naar je toe. Er zit een acceptgiro bij. Voor verzending wordt circa € 3, afhankelijk van het gewicht, portokosten geheven.

Literatuur:
* M. Letsch - Rajasthan (reisgids, (Elmar reishandboek-reeks)
Uitgeverij: Elmar, 2004, ISBN: 9038914695
* Louise Nicholson - India (reisgids, National Geographic-reeks)
Uitgeverij: Kosmos / Z&K Uitgevers BV, 2002
* L. Peterse - India (reisgids, Dominicus-reeks)
Uitgeverij: Gottmer / H.J.W. Becht, 2001
* P. van Lynden - Rajasthan / druk 1
Uitgeverij: Walburg Pers, 2003
* William Sutcliffe - Ben je ervaren? (roman),
Uitgeverij: Prometheus, 1999
* S. Macdonald - Holy Cow, 2005
Uitgeverij: Mouria
* Vikram Chandra - Stromende regen en rode grond (roman)
Uitgeverij: Anthos, Amsterdam
* Karl R. Seufert - Ghandi. Een leven zonder geweld (roman)
Uitgeverij: Averbode, Apeldoorn, 1992
* Sjoerd de Vries - Hindoeïsme voor beginners (informatief)
Uitgeverij: Forum, Amsterdam, 1996
* Zia Jaffrey - De onzichtbaren van India (roman)
Uitgeverij: AW Bruna Uitgevers BV, 1996
* Nina Rauprich - De grote regen (jeugdroman)
Uitgeverij: Lemniscaat, Rotterdam, 1993
* Robyn Davidson - Onder nomaden in India (roman)
Uitgeverij: De Boekerij, 2003
* N. Naylor - De geuren van India (Roman)
Uitgeverij: Kosmos / Z&K Uitgevers BV, 2002
* M. Pathak - De smaken van India (kookboek)
Uitgeverij: Kosmos/Z&K Uitgevers BV, 2002
* Barbara Lloyd - The Colours of India (fotoboek), 1988
Uitgeverij: Thames and Hudson, Londen

Klimaat:
Noord-India, waartoe de deelstaten Rajasthan en Uttar Pradesh gerekend worden, heeft een warm en droog klimaat, met koude nachten in de wintermaanden en zeer hoge temperaturen in mei en juni (met dagtemperaturen die tot ruim boven de 40°C kunnen reiken). Afgezien van de moessontijd van juli tot september is er weinig neerslag. Zelfs in de moesson komt het voor dat er nauwelijks regen valt in Rajasthan.

Beste reistijd:
Zowel het voorjaar (februari en maart) als het najaar (half september t/m december) is een prima tijd om Rajasthan en Uttar Pradesh te bereizen. In januari kunnen de nachten in de woestijn flink koud zijn. Februari en maart zijn echte lentemaanden, vanaf april lopen de temperaturen op tot ondraaglijke waarden. In oktober en november zijn er veel festivals te beleven. De zomermaanden zijn heet en doorgaans klam. Het aardige van deze tijd is echter weer dat de mensen veelal 's avonds en 's nachts leven en overdag lange siësta's houden. Als je je houdt aan dit levensritme dan is het er best uit te houden.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde maximumtemperatuur in graden Celsius, de gemiddelde minimumtemperatuur in graden Celsius, de neerslag per maand afgerond in millimeters en het aantal zonuren per dag. .

 

India is kleur, bonte verscheidenheid, massale drukte, diepe ellende en oneindige schoonheid. Als geen ander land maakt dit deel van de wereld een onuitwisbare indruk op elke bezoeker. Sommigen worden hopeloos verliefd en keren steeds weer terug. Anderen zoeken overspannen naar de uitgang. Want India is veel, soms teveel. Alles is er te vinden. Het is een werelddeel. Er zijn woestijnen, jungles, de hoogste bergen ter wereld, stranden, wereldsteden. Een zesde deel van de wereldbevolking woont in dit enorme gebied. India is geen land, maar een subcontinent. Het strekt zich van noord naar zuid uit over een afstand van 3250 km. De afstand van oost naar west is 2950 km. Vergelijk de afstand Amsterdam naar Athene, die 2800 km bedraagt. De oppervlakte van India is 3,28 miljoen km². Het is 95 keer zo groot als Nederland. De kustlijn is 6100 km lang, en het land grenst aan Pakistan, Tibet, China, Nepal, Bhutan, Myanmar, Bangladesh en Sri Lanka. De grens over land bedraagt 15.250 km.
Geen land ter wereld heeft een zo lange continue geschiedenis en alle tijdperken zijn in India met elkaar verweven. De tijd waarin de heilige veda's mondeling werden doorgegeven, dringt nog door in het heden. Oude animistische gebruiken hebben het hindoeïsme de magische glans gegeven, die de hedendaagse bezoekers weet te betoveren. Op belangrijke kruispunten van cultuur staan monumenten naast elkaar die met eeuwen tussensprong zijn gebouwd. Het land is bezaaid met tempels, beelden, forten en tombes. Enkele zijn wereldberoemd zoals het Rode Fort in Delhi of het beroemdste liefdesmonument ter wereld, de Taj Mahal. Andere monumenten hebben ten onrechte niet die status. Zeker Rajasthan is bezaaid met schitterende bouwwerken.
India stroomt over van overvloed aan natuur, cultuur, mensen, geschiedenis, lijden, monumenten, feesten, leven en dood. Wie er voor het eerst naar toe wil, moet zich goed voorbereiden, want het is, zowel mentaal, fysiek als organisatorisch geen makkelijk land om te bereizen. Dat wordt eenieder duidelijk die bij zonsopgang in een roeiboot over de Ganges glijdt, terwijl langs de ghats van Varanasi duizenden zich baden en gebeden prevelen, lichtjes loslaten op de heilige rivier of hun geliefden cremeren, hun tanden poetsen of hun sari's wassen, terwijl naakte, natte kinderen spatten en krijsen van plezier, astrologen de sterren lezen, de palmisten handen lezen, sadhoe's met rastahaar en kleurige strepen op het voorhoofd op één been staan te mediteren, dolfijnen uit het water opspringen, zwaluwen ijle hoge tonen slaken, heilige koeien de doorgang versperren en apen fruit jatten van een stalletje. En ondertussen roeit de magere bootsman onvermoeid door op zijn heilige rivier...
Twee soorten bezienswaardigheden zijn bijzonder de moeite waard, maar worden onderbelicht in de reisgidsen, daarom wordt er hier even de nadruk op gelegd. Het mooiste dat India te bieden heeft, is het leven op het platteland, waar het grootste deel van de bevolking woont. Het indrukwekkendst zijn de grote festivals, waarbij de hindoes hun goden rondslepen in extatische processies, of aanbidden op massale bijeenkomsten.
De eeuwige tredmolen van dag en nacht, van zaaien en oogsten, van leven en dood, komt nergens beter tot uiting dan in de dorpen van India. Het ontwaken van mensen, dieren, van de natuur bij het eerste ochtendlicht, is als het ontwaken op de eerste dag. In de overtuiging van veel hindoes wordt de wereld elke ochtend opnieuw geschapen. Als je kijkt naar de eerste zonnestralen die verstrooid worden door de dauw op een spinnenweb, als je de vogels hoort die druk in de weer zijn met het bezingen van de nieuwe dag, de kinderstemmen in en om de eenvoudige hutten, het knetteren van mestvuurtjes voor het bereiden van de ochtendmaaltijd, dan is het echt alsof het de ochtend van de eerste dag is.
Behalve de dorpen zijn de religieuze festivals erg imposant. Als de goden massaal aanbeden moeten worden, dan is India op zijn best. Dan bouwen duizenden mensen staketsels van bamboe, lappen, papier en meters kerstverlichting. Binnen de kortste keren ontstaan de fraaiste ééndagstempels, of in elkaar geflanste processiekarren voor de goden. Ze boetseren godenbeelden, maken hun koeien op of beschilderen de gevels van hun huizen. Indiërs kunnen als de beste in een handomdraai van de wereld een sprookjestuin maken, voor hun goden, wel te verstaan. En als het zover is, en de goden gezien en aanbeden mogen worden, dan verschijnen allen, rijk of arm, in prachtige sari's en gestreken, vlekkeloze hemden om tempelkarren te trekken of godenbeelden van slingers en offerandes te voorzien. Dan is alles gezang, kleur en jasmijngeur. Dan is heel even de hemel op aarde.
Iemand die meer dan de helft van de landen van de wereld had bezocht, vertelde na zijn reis door India dat dit het meest exotische land ter wereld was. Exotisch, in de zin van anders dan waar we vandaan komen, is India voor ons zeker. De mensen denken anders, zien de zaken anders, eten anders, leven anders samen. India is een van de armste en dichtstbevolkte landen ter wereld. Maar het is ook een land waar levende, culturele tradities bestaan, die hun oorsprong vinden in een verleden, waarin we in Europa nog met hunebedden bezig waren. Nu, aan het begin van het derde millennium van onze eigen jaartelling, is die veel oudere Aziatische cultuur springlevend en als de waan van de dag aan het westen voorbij is gegaan, dan glimlacht India even en gaat verder in de tredmolen van dag en nacht, zaaien en oogsten, leven en dood.

Rajasthan is een exotische deelstaat, een sprookje uit duizend-en-een-nacht. Het landschap kenmerkt zich door eindeloze woestijnen met karavanen, kamelen, fortsteden en grote luxe paleizen, waar de rijke rajputvorsten in leefden. Veel van deze paleizen zijn hoogstandjes van architectuur en kunst. Het onderhoud is natuurlijk heel erg duur en om ze te onderhouden zijn veel ervan omgebouwd tot hotel of museum. Rajasthan is met zijn 342.274 km² groter dan Engeland, Schotland en Ierland tezamen en op Madhya Pradesh na de grootste deelstaat van India. Tweederde van de oppervlakte van deze staat bestaat uit de Tharwoestijn, die tot in Pakistan doorloopt en in het oosten wordt begrensd door het Aravalli-massief. Dit oudste gebergte van India doorsnijdt Rajasthan diagonaal van noordoost naar zuidwest. Aan de oostzijde van het Aravalli-gebergte is het land wat groener en vruchtbaarder. De Tharwoestijn ten westen ervan is dor en droog en uitgestrekt.

De overgrote meerderheid van de Indiërs (ongeveer 82%) is hindoe. Het percentage moslims bedraagt 11,3%. Verder zijn er christenen, sikhs, boeddhisten, jains, joden, parsi's, aanhangers van de Baha'i en animisten.

Het hindoeïsme:
Als je het hindoeïsme nader beschouwt, dan lijkt het wel of hindoes niets gemeenschappelijks hebben. Dat is tot op zekere hoogte ook zo. Er is geen centrale hiërarchie, geen algemene geloofsbelijdenis en geen stichter waar alle hindoes in geloven. Hindoes uiten hun religieuze gevoelens op allerlei manieren. Hierdoor vind je naast een begrip als 'ahimsa' (geweldloosheid) en ideeën over vegetarisme, rituelen waarbij dieren worden geslacht of waarbij aan zelfkastijding wordt gedaan. Geloof in reïncarnatie bestaat naast een geloof in een hemel van de voorvaderen. Starre rituelen komen voor naast zeer emotionele ceremonies. Om een goed beeld van het hindoeïsme te krijgen kun je het beste individuele hindoes vragen naar hun ideeën daarover. Het blijkt dan dat vrijwel elke Indiër uitgesproken ideeën heeft over zijn of haar religieuze beleving en daar vaak graag over wil uitweiden. Maar opnieuw zul je zien dat er veel persoonlijke visies naast elkaar kunnen bestaan.
Hindoes erkennen veelal dat het leven vier doelstellingen heeft. In de eerste plaats is dit het volbrengen van religieuze en sociale verplichtingen tegenover de familie en de samenleving. Deze verplichtingen worden samengevat in het begrip dharma. Ten tweede is het vergaren van genoeg materieel bezit belangrijk, waardoor het geven van aalmoezen aan bedelaars en rondtrekkende heiligen mogelijk wordt en de familie kan worden onderhouden. Dit staat bekend als 'artha'. Het derde doel is het beleven van seksualiteit of 'kaama', waaruit mannelijk nageslacht moet voortkomen. De zoon is nodig voor het uitvoeren van de voorouderrituelen. Het laatste en hoogste doel is de bevrijding uit de wedergeboorten, ofwel 'moksha' (een vergelijkbaar en in het westen veel bekender begrip is het boeddhistische 'nirvana'). Naast het nakomen van deze verplichtingen is de individuele hindoe vrij te denken wat hij wil. Hij mag zijn eigen spirituele leermeester of goeroe kiezen. Er is een groot respect voor goeroes en voor ouderen. Hiernaast wordt er veel eer betoond aan de talloze levende heiligen. Veel van deze levende heiligen trekken rond door India en worden 'sadhoe's' genoemd.
De meeste hindoes geloven ook in 'karma'. Deze levenswet betekent dat de ene daad de andere oproept, en alles wat je in je leven tegenkomt in feite een resultaat is van vroegere daden. Door het verrichten van goede daden kun je verdiensten kweken waarvan je later, in dit leven of in een volgend, de vruchten zult plukken. Hindoes besteden veel tijd aan het vereren van de goden die in de tempels huizen. Dit kunnen enorme tempels zijn, maar ook huistempeltjes in een hoekje van de kamer waar een familiegod wordt vereerd. In de tempel leeft de god als een koning. Veel hindoes geloven dat het mogelijk is om hun god zelf in de tempel te ontmoeten.

De godenwereld:
Een bezoek aan een hindoetempel is ook een inleiding tot een enorm godenpantheon. De meeste hindoes zullen je vertellen dat ze in één god geloven, ook al lijkt het dat er duizenden goden bestaan. Als je daarnaar vraagt dan krijg je vaak als antwoord dat de veelheid aan vormen gezien moet worden als de vlakjes van een diamant. Valt een lichtstraal op de verschillende vlakjes dan zal er iedere keer een ander facet van de diamant oplichten, maar het blijft dezelfde diamant. Hier zal nu aandacht worden besteed aan een paar belangrijke goden uit het hindoeïsme: Brahma, Shiva, Vishnoe, Ganesha. Tussendoor worden tevens enkele godinnen behandeld.
In het westen is men vaak bekend met de hindoe drie-eenheid Brahma-Vishnoe-Shiva. Brahma wordt echter nauwelijks vereerd, omdat hij te abstract is, geen vorm aanneemt en nauwelijks spannende mythen heeft gecreëerd. In heel India staat maar één tempel die aan Brahma is gewijd, in Pushkar (Rajasthan). Brahma is de schepper van het universum en wordt afgebeeld met vier hoofden. Sarasvati is eerst de dochter van Brahma, maar wordt in latere tijden ook beschreven als zijn vrouw. Zij wordt beschouwd als de godin van de kunsten en wordt meestal afgebeeld met een snaarinstrument in haar handen.

Shiva is een van de belangrijkste goden van het hindoeïsme. Hij wordt vaak afgebeeld als een asceet. Hij gaat gekleed in een tijgervel of een olifantshuid, beide zijn verwijzingen naar twee demonen die hij ooit heeft vernietigd. Zijn lichaam is grijsachtig of wit van kleur omdat hij zich insmeert met de as van de lijkverbrandingplaatsen. Zijn haar draagt hij in lange gevlochten lokken zoals veel asceten in India het dragen. Hij heeft drie ogen, het derde siert zijn voorhoofd. Uit dit derde oog kan hij vuur laten voortrazen en daarmee vernietigt hij het universum als de schepping ten einde loopt. Shiva verenigt in zijn gestalte en in de attributen die hij bij zich draagt veel tegenstellingen. Dit komt, zo leggen hindoes uit, doordat hij een god is die het hele universum omvat, van hoog tot laag, van rein tot onrein. Zo draagt hij in zijn ene oor een oorring die uitsluitend gedragen wordt door laagkastige dorpsvrouwen terwijl in zijn andere oor een oorring hangt in de vorm van een mythische krokodil zoals alleen brahmanen dragen. In een van zijn handen draagt hij een trommel ('damaroe'), die op een zandloper lijkt. Met deze trommel geeft hij het ritme van de schepping aan. Een van zijn andere handen draagt een oplaaiend vuur waarmee hij de wereld vernietigt. Op zijn hoofd draagt hij bloemen waaronder de zeer giftige datura, een bloem waaruit hallucinerende stoffen kunnen worden gedestilleerd. Om zijn hals draagt hij giftige slangen, symbolen van de dood. Op zijn hoofd draagt hij ook een maansikkel, een doodssymbool. Zijn rijdier is de stier Nandi. Nandi ligt bijna altijd voor de ingang van een Shiva tempel. Shiva is van oudsher de god der asceten. Veel van zijn volgelingen zijn sadhoe's (heilige mannen), die alleen of in groepen door geheel India rondtrekken, hun lichaam ingesmeerd hebben met as, vaak op bizarre wijze boete doen en te herkennen zijn aan de drie horizontale strepen die zij op hun voorhoofd hebben geschilderd. Hun attribuut is de drietand. De vrouwen van Shiva zijn bekend onder vele vormen en namen. Parvati is de meest bekende eega van Shiva, die het symbool is geworden van de volgzame onderworpen vrouw. Zij moest lijdzaam toezien hoe Shiva te pas en te onpas overspel pleegde met schone dames, maar altijd kwam hij weer bij haar terug. Parvati is de vreedzame vorm van het begrip 'shakti' (vrouwelijke energie). Zij kan zich echter ook manifesteren in andere woeste vormen: Durga, Chamunda of Kali. Durga wordt veelal aanbeden als zelfstandige godin, die op zich niets meer met Shiva te maken heeft. Zij is speciaal geschapen, met eigen wapens om de goden te redden van een vreselijke ramp. Als Kali ('de zwarte') verschijnt Parvati in haar meest verschrikkelijke vorm. Zij is zwart, haar tong hangt uit haar bloedige bek, omhangen met afgehakte menselijke hoofden en schedels, en dwaalt over afschuwelijke dodenakkers. Zij wordt geacht hulp te bieden waar geen enkele god meer macht heeft. Opvallend is ook dat juist de laagste kasten haar mogen aanbidden, wat haar aanhang zo groot maakt. Als enige krijgt zij bloedoffers; tijdens haar festival worden talloze zwarte, mannelijke dieren, variërend van katten tot buffels, aan haar geofferd.

Vishnoe is een god die in talloze gedaanten verschijnt. In karakter is hij doorgaans wat milder en vriendelijker dan Shiva, hoewel ook hij extatische aspecten kent. Vishnoe wordt meestal afgebeeld met een blauwe lichaamskleur en vier armen waarin hij een schelp, een knots, een lotus en een discus draagt. Hij draagt vaak een kroon en een geel kleed. Om zijn hals draagt hij een krans van woudbloemen en diverse sieraden waaronder een juweel dat wensen vervult. Vishnoe heeft twee rijdieren, de slang Shesha en de vogel Garuda. De slang dient hem als rustbed terwijl de vogel hem door het universum vervoert. Vishnoe bewaakt de wereld en hij grijpt in als er iets dreigt mis te gaan. Hij verschijnt dan op aarde in de vorm van een incarnatie. De hindoes kennen tien klassieke incarnaties: vis, schildpad, zwijn, de manleeuw Narasimha, dwerg, Rama met de bijl, Rama met de boog, Krishna, Boeddha en tenslotte Kalki. De laatste incarnatie van Vishnoe, Kalki, moet nog komen. Hij zal verschijnen als een ruiter op een wit paard met een zwaard dat 'vlamt als een komeet'. Daarmee zal hij alle demonen vernietigen die de wereld bedreigen. De populairste incarnaties van Vishnoe zijn Krishna en Rama met de boog, de held van de Ramayana. Krishna komt zelf weer in tal van verschillende verhalen en situaties voor en is vooral populair in zijn verschijning als jonge koeherder. Hij beleeft talloze avontuurtjes met de herderinnetjes van het dorp waar hij woont. Later is hij ook een groot religieus leraar geworden en hij verwoordt zijn boodschap aan de mensheid in de Bhagavad Gita, een belangrijke filosofische tekst, die centraal staat in de Mahabharata.

Een bijzonder populaire god is Ganesha. Hij valt enorm op tussen de honderden godengestalten van het Indiase pantheon omdat hij het hoofd heeft van een olifant. Van hem bestaan tientallen vormen. Hij wordt beschouwd als de geestelijke zoon van Shiva, die hem echter niet verwekt zou hebben. Hij is geboren uit de badolie van zijn moeder Parvati als een mooie jongen. Zijn olifantskop kreeg hij pas later. Toen Shiva na een lange afwezigheid weer thuiskwam, was Parvati juist een bad aan het nemen. Haar zoon Ganesha had zij voor de deur op wacht gezet. Deze had Shiva nog nooit gezien en weigerde hem de toegang. Shiva ontstak in vreselijke woede en sloeg de deurwachter het hoofd af. Pas toen hij vernam dat hij zijn eigen zoon had vermoord, moest hij snel het hoofd van het eerste het beste wezen vinden ter vervanging: dat was dus een olifant. Toen de kop van de olifant werd afgehouwen en op de grond viel, brak één van de slagtanden af. Deze werd aan de hemel geplaatst in de vorm van de maansikkel. Ganesha is een god die hindernissen wegneemt als hij wordt vereerd. Vereer je hem niet dan kan hij juist hindernissen scheppen. Ganesha doet alles voor de mensen die hem aanbidden en daarom wordt hij ook vaak door misdadigers, criminelen en zwarte magiërs vereerd. Ganesha wordt in bijna iedere hindoetempel vereerd. Hij rijdt op een rat.

De kasten:
In tegenstelling tot de westerse samenleving, waarin het principe van de gelijkwaardigheid van de individuen wordt onderstreept, is in India in principe de ene mens niet gelijkwaardig aan de andere.
De samenleving is opgedeeld in een hiërarchie van hoog naar laag en deze verdeling bepaalt veel van het dagelijks leven. De verschillende groepen worden meestal aangeduid met de term 'kaste'. De indeling in hoofdkasten omvat de vier 'varna's'. De eerste varna bestaat uit de brahmanen, de priesterstand. De tweede varna bestaat uit adel en krijgers, de 'ksatriya's'. In het huidige leger, de politiek en de politie is deze kaste oververtegenwoordigd. De derde stand bestaat uit ambachtslieden en handelaren, de 'vaisya's', terwijl de vierde varna uit de 'sudra's' bestaat. De vierde varna heeft als taak de dienstbaarheid aan de bovenste drie varna's. Het is vooral de enorme massa boeren die ertoe behoort. Los van deze vier groepen is er ook nog de groep avarna's, de zogenaamde kastelozen. Deze 'onaanraakbaren' worden als buitengewoon onrein beschouwd en als het uitschot van de samenleving. Zij moeten het allersmerigste werk doen, zoals het schoonmaken van toiletten en straten. Alle beroepen die verband houden met bloed (slagers, zelfs vroedvrouwen) en de dood (lijkenverbranders, leerbewerkers) kunnen alleen maar door kastelozen worden uitgeoefend. De onaanraakbaren zijn een uiterst belangrijk onderdeel van de Indiase maatschappij. In de geschiedenis hebben vernieuwende filosofen keer op keer het kastensysteem veroordeeld en uiteraard juist onder deze groep aanhang gevonden. In onze tijd heeft Mahatma Gandhi het aangedurfd om te strijden voor het opheffen van het kastensysteem en hij noemde de onaanraakbaren 'harijanen', de 'kinderen van God'. Officieel zijn nu bij de grondwet de kasten opgeheven en is discriminatie op grond van kaste verboden. In de praktijk blijkt echter maar al te vaak dat een systeem dat 3000 jaar de maatschappij heeft bepaald niet in een of twee generaties is te veranderen.
Kastenregels zijn het meest specifiek op drie punten. In de eerste plaats betreft dit de keuze van de huwelijkspartner: kasten zijn endogaam, dat wil zeggen dat kastenleden onder elkaar trouwen. In de tweede plaats: beroepen zijn kastengebonden. In de derde plaats is het in theorie niet toegestaan met niet-kastengenoten te eten. De onderverdeling in kasten heeft veel te maken met het geloof in de mate van reinheid van een kaste. Veel Indiërs geloven dat onreinheid kan worden overgedragen door het eten van gemeenschappelijke maaltijden. Het is wel toegestaan voedsel te eten dat bereid is door iemand uit een hogere kaste. Het eten van voedsel dat door een lager iemand is bereid, is verontreinigend. Vandaar dat brahmanen zeer gewild zijn als koks in restaurants omdat voedsel dat door hen is bereid voor iedereen acceptabel is. Er is ook eten dat niet verontreinigend is, onafhankelijk van wie het heeft bereid. Dit geldt bijvoorbeeld voor noten, betelbladeren en fruit. Deze mogen van iedereen worden aangenomen. Indiërs herkennen elkaars kaste vaak aan uiterlijke kenmerken of aan het taalgebruik.

Volgens de grondwet zijn er 15 officiële talen in India. Het Hindi is de belangrijkste taal van de Ariërs. Een andere taal die in heel India gesproken wordt is het Urdu, de taal van de moslimminderheid. Sanskriet is de taal waarin de oude heilige boeken werden geschreven. Het is vermoedelijk nooit een spreektaal geweest. Daarnaast zijn er nog streekgebonden talen, waarvan het Bengaals en het Tamil de belangrijkste zijn. In het parlement wordt Engels gesproken, dat wil zeggen dat ieder Indiër die hogerop wil, Engels moet leren spreken. In werkelijkheid zijn er meer dan duizend talen. Gelukkig kun je met Engels vrijwel overal terecht. Het is wel even wennen aan het mooie Indiase accent.

Doe de eerste dag in India rustig aan. Neem de tijd om te acclimatiseren. De overgang van klimaat, cultuur en voedsel kan behoorlijk ingrijpend zijn. De grote steden zijn meestal heet en altijd hectisch. Laat het rustig op je inwerken en ... welkom in India!

Behoorlijke kleding wordt op prijs gesteld: een lange broek en een overhemd voor mannen, een jurk tot over de knie en de schouders bedekt voor vrouwen. Kleding is spotgoedkoop in India, dus je kunt beter te weinig dan teveel meenemen. Zomerkleding voor overdag, plus warme kleding voor de avonden is voldoende in de maanden oktober, november, maart, april en mei. De wintermaanden in Rajasthan kunnen koude avonden, nachten en ochtenden met zich meebrengen, soms zelfs met nachtvorst. Als het mistig is, kan een doordringende kou een groot deel van de dag regeren. Een warm jack en een trui zijn in de winter zeker geen overbodige luxe. Neem een paar goede, ingelopen schoenen mee en slippers, eventueel sandalen. Een dunne coltrui met lange mouwen is rond zonsondergang een goed wapen tegen muggenbeten. Denk bij het samenstellen van je bagage aan: hoofddeksel, zonnebril, zonnebrandmiddelen, lakenzak, toiletartikelen, een reisapotheek, je eigen medicijnen, foto- of filmapparatuur en voldoende film, reservebatterijen, zaklantaarn, zakmes (niet in je handbagage in het vliegtuig), aansteker, wekker, schrijfwaren, boeken, paspoort met geldig visum, voldoende cheques en geld, kopieën van je paspoort en visum, een lijstje met de nummers van je cheques en de aankoopbon, vliegticket(s), een pasje van je reisverzekering met daarop het alarmnummer, je agenda met belangrijke adressen, de boekingspapieren van deze reis. Eventueel kun je nog meenemen: verrekijker, paraplu (handig zowel tegen de regen als tegen te felle zon), landkaart, spelletjes, een kleine voorraad houdbare snacks en snoep. Een muggennet is niet per se nodig. In India zijn goede muggenwerende middelen te koop. Dit alles verpak je het liefst in een weekendtas of rugzak, niet in een harde koffer, omdat die lastig te vervoeren is. Daarnaast is een kleine rugzak of schoudertas handig voor de dagelijkse handbagage. Voor het opbergen van waardepapieren kun je het beste een dunne geldgordel kopen, die je onder je kleding kunt dragen. Neem niet teveel bagage mee. Meer dan 12 kilo lijkt ons in de regel niet nodig.

Handbagage:
Vanaf 6 november 2006 gelden voor alle vliegtuigpassagiers binnen de Europese Unie (EU) nieuwe regels voor wat mee mag in de handbagage. Vloeistoffen, gels en spuitbussen in de handbagage mogen alleen in kleine hoeveelheden (max. 100 ml per stuk) én op de juiste manier verpakt worden meegenomen. Dit geldt voor alle passagiers die vertrekken van, of overstappen op, een vliegveld binnen de Europese Unie.

De nieuwe regels gelden voor vloeistoffen zoals water en andere drankjes voor consumptie. Ook geldt het voor gels, pasta's, lotions en de inhoud van spuitbussen. Toiletartikelen zoals tandpasta, scheerschuim, haargel, lipgloss en crèmes vallen hier dus ook onder.

Dit zijn de regels voor vloeistoffen in je handbagage:
1. je kunt alleen nog vloeistoffen en gels meenemen in verpakkingen van niet meer dan 100 milliliter.
2. deze verpakkingen mogen alleen worden meegenomen in een doorzichtige plastic zak.
3. per persoon mag één doorzichtige plastic zak worden meegenomen.
4. de doorzichtige plastic zak mag niet groter zijn dan 1 liter.
5. de doorzichtige plastic zak moet hersluitbaar zijn.
Je kunt een geschikte doorzichtige plastic zak van thuis meenemen. Tijdens de introductieperiode ontvang je de doorzichtige plastic zak gratis op alle Nederlandse luchthavens.

Er zijn twee uitzonderingen:
1. babyvoeding, die je tijdens de vlucht nodig hebt
2. medicijnen, die je tijdens de vlucht nodig hebt 

Aankopen op de luchthavens en aan boord
Na de ticket- en/of paspoortcontrole kun je op de Europese luchthavens en in het vliegtuig van een Europese luchtvaartmaatschappij nog steeds je (taxfree) aankopen doen. Vloeistoffen en gels die je ná de ticket- en/of paspoortcontrole of in het vliegtuig hebt gekocht, worden door de winkel of aan boord (wanneer nodig) voor je verpakt en verzegeld. Het zegel is één dag geldig. Als je op een volgend vliegveld moet overstappen mag je het zegel niet verbreken tot je op je eindbestemming bent aangekomen. 

Apart aanbieden van je handbagage
Bij de handbagagecontrole moet je alle vloeistoffen apart aanbieden. Voor de doorzichtige plastic zak geldt dat de verpakkingen er gemakkelijk in moeten passen en de zak gesloten is. Ook jassen, colberts en grote elektrische apparaten, zoals laptops, moet je apart aanbieden bij de handbagagecontrole.

Bever Zwerfsport:
De winkels van Bever Zwerfsport hebben een ruim assortiment aan allerlei reisartikelen. Naast kleding en reisbenodigdheden vind je er ook reisboeken. Leuk om hier met behulp van bekwaam adviserend personeel al vast je vakantie een beetje voor te bereiden. In de meeste grotere plaatsen in Nederland is wel een filiaal te vinden.

India heeft 220 volt, 50 Hertz stroom. Er zijn echter regelmatig stroomstoringen, dus houd een zaklantaarn bij de hand voor het geval de elektriciteit weer eens uitvalt. Een wereldstekker is niet nodig. Belgische en Nederlandse stekkers passen op Indiase stopcontacten. Adapters zijn ook niet nodig.

In hotels verwacht het personeel een fooi voor het brengen van de bagage en voor het verlenen van kleine diensten. De lonen in de Indiase horeca zijn, met uitzondering van de duurste hotels, abominabel en fooi is een noodzakelijke aanvulling op het inkomen. Als je een paar dagen op één plek blijft, dan is het handig om meteen bij de eerste dienstverlening fooi te geven. Dit kan heel stimulerend werken op de verdere service. Een fooi van 5 of 10 roepie is vaak voldoende. In duurdere restaurants geldt vaak een servicetoeslag. In goedkope uitspanningen is fooi een onbekend verschijnsel. Taxi's en autoriksja's verwachten geen fooi. Fietsriksja's ook niet, maar de arme rijders kunnen erg blij gemaakt worden met een paar roepies extra. De buschauffeur en bijrijder tijdens deze reis verwachten ook een fooi voor de tijd dat ze met de groep optrekken. Een richtlijn voor de buschauffeur en bijrijder samen is € 0,50 per dag per reiziger. Mits ze naar tevredenheid hun werk hebben gedaan natuurlijk. Voor de lokale reisbegeleider is € 1 per dag per reiziger een mooi bedrag.

Filmrolletjes van goede kwaliteit zijn niet overal te krijgen, dus is het het beste om voldoende film van huis mee te nemen. Laat film of camera nooit achter in een afgesloten auto. Door de snel stijgende temperatuur kan de kwaliteit van het fotografische materiaal achteruithollen. Afdrukken kun je beter thuis laten doen. Niet alle soorten batterijen voor camera's zijn verkrijgbaar. Zorg dus voor voldoende batterijen voor de hele reis.

De Indiase munteenheid is de roepie (INR). In oktober 2011 was de waarde van € 1 gelijk aan 66 roepie. Omgekeerd was 10 roepie gelijk aan € 0,15. Voor de actuele koers kun je het best kijken op www.oanda.com. De roepie is onderverdeeld in 100 paisa. Er zijn munten van 5, 10, 20, 25 en 50 paisa en van 1, 2 en 5 roepie. Heel soms kom je munten tegen van 10 en 50 roepie. Bankbiljetten zijn er in 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 en 1000 roepie.
Geld wisselen doe je bij een bank, een officieel geldwisselkantoor (moneychanger) of het hotel waar je verblijft. De laatste twee hebben de voorkeur, aangezien wisselen bij een bank vaak een uiterst tijdrovende bezigheid is. De koersen verschillen onderling nauwelijks. De meest gangbare valuta zijn de euro, de Amerikaanse dollar en het Engelse pond. Je kunt zowel contanten als gangbare travellercheques van Thomas Cook of American Express inwisselen. Cheques geven een iets betere koers dan contanten. Er is een beperkte zwarte markt met kleine marges, kleine risico's en een uiterst vlotte afhandeling, maar het is illegaal. In de meeste grote en middelgrote steden in India kan tegenwoordig ook gepind worden. Neem voor de zekerheid altijd wat contante euro's mee. In geval van bankstakingen of andere ontwrichtingen van het dagelijks leven kan cash een uitkomst bieden. De belangrijkste creditcards worden in alle duurdere hotels, restaurants en winkels geaccepteerd. Geld opnemen met een creditcard is echter niet eenvoudig en is slechts mogelijk in een beperkt aantal bankfilialen. De meeste banken zijn geopend van ma t/m vr 10.00-14.00 uur en za 10.00-12.00 uur. De banken en wisselkantoren op de internationale vliegvelden zijn dag en nacht geopend.

Zakgeld: 
Het door ons geadviseerde zakgeld is een minimum bedrag voor je maaltijden, drankjes, optionele excursies, entreegelden, eventueel ter plaatse te betalen luchthavenbelastingen en fooien. Het bedrag dat je uiteindelijk uitgeeft hangt natuurlijk sterk af van je eigen uitgavenpatroon, souvenirs zijn mede daarom niet inbegrepen.

Zorg ervoor dat achterblijvers weten in welk land je bent en hoe lang je wegblijft en-spreek eventueel af wanneer je contact opneemt. Telefoneren vanuit Indiase steden is meestal geen probleem. Geef je vluchttijden en vluchtnummers door aan degenen die je ophalen van het vliegveld. Shoestring verstrekt aan derden geen vlucht- of reisinformatie, hotelnamen en telefoonnummers. Eventuele vertragingen kunnen via het informatienummer op Schiphol (0900-0141) of via Teletekst worden opgevraagd, niet via Shoestring.

Contactpersonen:
Indien zich noodgevallen tijdens de reis voordoen is het belangrijk dat wij een contactpersoon in Nederland of in België kunnen bereiken. Op het boekingsformulier heb je iemand opgegeven. Het kan gebeuren dat die persoon juist op vakantie is tijdens je reis. Geef in dit geval een tweede persoon op zodat we zeker iemand kunnen bereiken.

In India is het vierenhalf uur later dan in Nederland en België. Tijdens de periode dat bij ons de zomertijd geldt, is het verschil drieënhalf uur.

India is in veel opzichten een veilig land. Berovingen of andere vormen van fysiek geweld tegen toeristen komen slechts sporadisch voor. Ook diefstal van toeristen komt veel minder voor dan in Nederland of België, dit ondanks de grote verschillen in inkomsten tussen westerlingen enerzijds en veel Indiërs anderzijds. Niettemin is elke 'witneus' in de ogen van de lokale bevolking miljonair en degenen die met je in contact komen zullen tal van pogingen wagen om een graantje mee te pikken van die onmetelijke rijkdom. Dat gaat in vrijwel alle gevallen om vormen van bedelen of afzetten. Overigens betekent deze betrekkelijke veiligheid niet dat je slordig met geld, waardepapieren en bagage kunt omgaan. Geld en waardepapieren kun je het best in een moneybelt op het lijf onder je kleding dragen. Laat ook geen waardevolle zaken achter op je hotelkamer. Je moet de kat niet op het spek binden. In elk hotel kun je deze zaken afgeven bij de balie, in ruil voor een reçu.

De hieronder genoemde openingstijden zijn niet de precieze tijden, want die kunnen variëren. Het zijn de uren waarop vrijwel alle plaatsen van die categorie in ieder geval geopend zijn.
- Banken: maandag t/m vrijdag 10.00 - 14.00 uur en zaterdag van 10.00 -12.00 uur; 
- Postkantoren: maandag t/m vrijdag 10.00 - 14.00 uur; 
- Musea: dagelijks van 10.00 - 17.00 uur, met als wekelijkse sluitingsdag meestal maandag of dinsdag; 
- Winkels: de meeste winkels zijn alle dagen open van ongeveer 10.00 - 20.00 uur, vaak met een aanzienlijke middagpauze.

Wie Nepal bezoekt, raakt stellig onder de indruk van de Himalaya. Maar zeker zo bijzonder is de bevolking. De Nepalezen zijn vriendelijk, bescheiden, hoogst beleefd en goedlachs, ongeacht hun afkomst of godsdienst. En voor het overgrote deel gaan ze nog gekleed in traditionele kostuums van de etnische groepen waaruit ze afkomstig zijn: Newari, Magar, Bhotia, om er maar enkele te noemen.

Het dichtbevolkte pantheon van hindoegoden is ondergebracht in de duizenden tempels en tempeltjes die het land rijk is. Ze delen Nepal broederlijk met diverse Boeddha's, bodhisattva's en Tara's. De Nepalezen hebben in de loop der eeuwen mogen aanschouwen dat Boeddha zich steeds veelvormiger begon te manifesteren. De Nepalezen vieren voortdurend feest om hun goden te eren, om overwinningen op demonen te vieren, om goede oogsten af te dwingen en aardbevingen te voorkomen. Het lijkt alsof de Nepalezen meer oog hebben voor de goden dan voor de werkelijkheid van hun bergachtige ondermaanse. Nepal mag dan een pracht plek zijn voor een avontuurlijke vakantie, het is ook één van de armste landen ter wereld en de bergbewoners die maar net voldoende voedsel weten te produceren, zien hun grond achteruit gaan door uitputting en erosie. Het land heeft een enorme bevolkingsaanwas en de introductie van moderne materialen, zoals plastic, hebben langs de rivieren en in de straten van Kathmandu grote hoeveelheden zwerfvuil achtergelaten. Laten we, als we daar door de bergen lopen, proberen daar zo weinig mogelijk toe te voegen.

Nepal telt naar schatting 20 miljoen mensen, waarvan zo'n 6% in de Kathmanduvallei woont. Een vijfde deel van de bevolking woont in de Terai en de rest verdeeld over de bergachtige gedeelten van het land. In welke plaats je ook komt, overal is de lucht zwanger van het gekwetter van kinderstemmen. Het geeft Nepal een vrolijke, optimistische zweem maar feitelijk zijn het de bedrieglijke tekenen van een rampzalige bevolkingsaanwas van naar schatting een half miljoen mensen per jaar. Dit ondanks de lage levensverwachting (54 jaar) en de hoge kindersterfte (1 op de 5 sterft voor het vijfde levensjaar). Naar verwachting zal de bevolking zich in het jaar 2020 hebben verdubbeld.

De vruchtbare Kathmanduvallei voorzag tien jaar geleden nog de hele bevolking van voedsel, maar momenteel moet het uit de Terai worden geïmporteerd. Terwijl de vallei een steeds groter aantal monden moet voeden, neemt de hoeveelheid landbouwgrond snel af door het toenemend aantal woningen. In de bergen is de bevolkingsgroei niet zo sterk (1,8% per jaar) als in de Terai (4% per jaar). Dit is het gevolg van migratie van bergbewoners naar dit gebied, dat feitelijk maar net ontgonnen is. Een toenemend aantal Nepalezen migreert naar omliggende landen, zoals India, Bhutan en Bangladesh. Dit heeft verscheidene malen tot open conflicten geleid en het terugsturen van tienduizenden bewoners naar het land.

De bevolking van Nepal heeft kenmerken van de Europese- en Mongoolse rassen en is etnisch terug te voeren tot een combinatie van Indiase, Tibetaanse en Birmese culturele achtergronden. De mensen zijn overwegend hindoe en voor hen geldt het kastensysteem. In de hoge valleien van de Himalaya en aan de Tibetaanse grens wonen boeddhisten die zo'n tien procent van de bevolking uitmaken. In de Terai wonen her en der wat moslims. Naast de hiërarchische indeling in kasten is er de indeling in etnische groeperingen, vaak met hun eigen taal. Al met al is de samenleving van de Nepalezen uiterst complex en voor de buitenstaander nauwelijks te doorgronden, omdat er sociale regels zijn voor de ontmoeting tussen leden van twee verschillende kasten of stammen.
 

Post: Post kun je kwijt in de kleinste dorpjes, dagen lopen van de eerste verharde weg. Het spreekt dan ook vanzelf dat hier geen sprake kan zijn van een vlotte bezorging, zeker niet naar het buitenland. Het beste kunnen brieven of kaarten in Kathmandu worden verzonden. De aankomst in Nederland varieert dan van 9 tot 14 dagen, afgezien van de enkele brief die maanden later of nooit op komt dagen.

Email: Emailen kan in Kathmandu en Pokhara op verschillende plaatsen.

Telefoon: Bellen met Europa is relatief goedkoop wanneer je belt vanuit internetkantoortjes (alleen duur vanuit de bergen dan is het per sateliettelefoon), maar de verbindingen met de huidige satellietsystemen zijn in ieder geval prima vanuit Kathmandu en Pokhara, waar men belt vanuit particuliere telefoonbureautjes, die zichzelf vanaf de straatkant goed adverteren. Meestal gaat de tijdregistratie met een stopwatch, soms is er een gecomputeriseerde registratie. In het laatste geval kan er niet gesjoemeld worden. Tegenwoordig heb je met je mobiele telefoon op veel plaatsen tijdens de reis bereik. Voor meer informatie over kosten en bereik adviseren we je contact op te nemen met je provider.

Ontbijt:
Cornflakes, pap, yoghurt (curd), toast, jam, boter en op tal van manieren bereide eieren behoren tot het standaardontbijt van hotels en restaurants. Daarnaast is het in Kathmandu en Pokhara zelfs mogelijk om bruine broodjes met yak-kaas te krijgen, ideaal voor een Nederlander die al wat langer van huis is en ontwenningsverschijnselen begint te krijgen.

Lunch en diner:
In Nepal wordt 's middags en 's avonds warm gegeten. Voor Nepalezen in de dalen en de Terai betekent dat dal bhat takari. Dal is een linzenpapje en de belangrijkste eiwitbron voor Nepalezen, bhat is rijst en die wordt in hoeveelheden genuttigd die een westerling niet voor mogelijk houdt. Tarkari is het lekkerst en gevarieerd. Het is een gerecht van gebakken groente in een masala, dat wil zeggen in een specerijenmengsel. Bladgroenten, aardappelen en bloemkool worden vaak gebruikt. In Kathmandu is het aanbod van buitenlandse gerechten groot, variërend van pizza's en mousaka tot rosti met gefrituurde kippenpoot. In de populairste bergwandelgebieden zullen vaak ook zaken als chow min (bami) of spaghetti op het menu staan. Bovendien is het aanbod aan Tibetaans eten sterk toegenomen met de stroom vluchtelingen die sinds 1959 op gang is gekomen en nog steeds niet is gestopt. Momo's zijn Tibetaanse bolletjes vlees of gebakken groenten in een omhulsel van deeg dat kort gestoomd wordt. In diezelfde gebieden is koffie, bier, frisdrank en rum ruim voorradig. Daarbuiten is het thee, thee en nog eens thee. Daarnaast hebben ze vrijwel overal raksi, een waterige drank die gestookt is van tarwe en de Tibetanen en Bhote's hebben Chang, een soort gerstebier. Beide lokale alcoholische dranken worden warm gedronken en hoog in de bergen is daar alle reden voor.

Vrijwel geen reis zal verlopen zonder dat je een religieus festival zult meemaken, hieronder hebben we de belangrijkste vermeld.
Vertrek april/mei: Bisket is het Nepalese nieuwjaarsfeest. Godenbeelden worden op tempelkarren door de stad getrokken en iedereen heeft een vrije dag.
Vertrek september/oktober: Durga Puja of Dasain is het grootste feest van Nepal. Het duurt ongeveer 10 dagen en wordt overal gevierd. De overwinning van de godin Durga op de buffeldemon Mahisha is de aanleiding. Er zijn vliegerwedstrijden, parades en processies in de vallei, offeren van meestal geiten op 1 dag.
Vertrek eind oktober/november: Diwali of Tihar, het feest van het licht wordt gevierd door het branden van duizenden lichtjes, het afsteken van vuurwerk, het bakken van zoetigheid en het maken van zandpatronen voor de deur. Hiermee wordt de god Rama verwelkomd na zijn langdurige verbanning naar de jungle. Tegelijkertijd is het 't feest van de godin Lakshmi.

De cultuurverschillen tussen Europeanen en Nepalezen zijn zo groot dat je er een heel boek aan zou kunnen wijden. Bovendien zijn de verschillen binnen Nepal opnieuw enorm. De gedragingen van een hooggeplaatste Bahun in Kathmandu zijn in niets te vergelijken met die van een eenvoudige ongeletterde Tamang uit een afgelegen bergdorp. Hieronder een paar punten die van direct en dagelijks belang zijn bij de omgang met de bevolking.

Groeten:
Niet iedereen laat zich een hand geven. De Nepalezen groeten nu eenmaal met een namasté, waarbij de handen gestrekt met de palmen tegen elkaar worden gebracht voor het voorhoofd, onder het uitspreken van het woord 'namasté'. Aanrakingen, zoals omarmen en kussen, tussen mannen en vrouwen zijn nog erg ongebruikelijk en wekken vaak misgenoegen op. Raak in principe mensen niet zomaar aan, en als je kinderen wilt aanhalen, aai ze dan niet over de bol aangezien het hoofd heilig is. Een schouderklopje is beter op zijn plaats.

Rustig blijven:
Raak niet van de kook als de Nepalezen niet in jouw tempo werken. Stemverheffingen en kwaad worden hebben vaak alleen maar een verwarrende en vertragende werking en je laten gaan is een van de laagste dingen die je kunt doen. Wie zich druk maakt, verliest. Maar dat wil niet zeggen dat als iets je niet bevalt, je daar niet onmiddellijk duidelijk over moet zijn. Maak er een gewoonte van om bij problemen meteen naar de baas te stappen. Lager geplaatste Nepalezen zijn als de dood om zelfstandig beslissingen te nemen. De volstrekt autoritaire werkwijze van de meeste bedrijven en de samenleving als geheel is daar debet aan.

Tempelbezoek:
Bezoeken aan heiligdommen, zelfs in ruïneuze staat, dienen blootshoofds te gebeuren en op blote voeten. De gelovigen zullen je verder, ook tijdens ceremonies, weinig in de weg leggen. Er zijn echter tempels en heilige gedeelten binnen tempels waar je niet in mag, maar dat wordt wel door een priester duidelijk gemaakt. Loop kloksgewijs rond een stoepa, niet andersom. De gebedsmuren in de valleien passeer je ook aan de linkerkant. Wanneer je een Nepalees huis binnengaat, moeten in principe de schoenen uit.

Gebruik van de linker- en rechterhand:
Eten gebeurt, wanneer dat zonder bestek gaat, met de rechterhand, de linker is er immers voor om het achterwerk te reinigen na toiletbezoek. Raak daarom iemand ook in ieder geval niet met de linkerhand aan. Dingen aangeven kun je ook beter doen met je rechterhand, dat is beleefder.

Geschenken:
Verbaas je niet over het feit dan men je niet meteen bedankt als je een geschenk meebrengt. Meestal wordt dat meteen ter zijde gelegd en ook niet uitgepakt. Dat moet in geen geval als minachting worden geïnterpreteerd.

Kleding:
Vrouwen dienen zich bedekt te kleden, d.w.z., minimaal een bloesje met korte mouwen en een rok of broek tot over de knieën. (Een niet tè korte broek kan zeker tijdens het wandelen in de bergen ook gedragen worden). Bij het wassen in de rivier dienen de dames een sarong te dragen. Mannen kunnen wel in een korte broek lopen (het is gek, maar niet onfatsoenlijk), maar een ontbloot bovenlijf gaat te ver.

Algemeen:
Besef voortdurend dat je als gast in een land verblijft waar men nu eenmaal andere omgangsvormen kent. Dat is niet afwijkend, jij gedraagt je afwijkend.

De beste manier om je op je reis voor te bereiden is praten met mensen die het land kennen. Daarnaast kun je reisverhalen lezen en een goede reisgids en kaart aanschaffen en bestuderen. Reisgidsen, boeken met reisverhalen en kaarten kun je online bestellen via www.shoestring.nl bij de gespecialiseerde Geografische Boekhandel Pied à Terre in Amsterdam. Zij beschikken over een uitgebreid assortiment. Bestel je boeken via de website van Shoestring en kijk ook eens op www.piedaterre.nl.

Klimaat:
Het klimaat van Nepal wordt gedomineerd door de moessons van Zuid-Azië. De temperaturen in Nepal zijn zowel afhankelijk van de hoogte als van de tijd in het jaar. In het algemeen kunnen we vier seizoenen onderscheiden: voorjaar, dat loopt van half februari tot en met mei, de moesson van half juni tot en met september, herfst in oktober en november en de winter in de overige maanden.

Beste reistijd:
Wat de beste tijd is om Nepal te bezoeken, hangt af van wat je gaat doen. De beste maanden voor bergwandelingen zijn april, mei, oktober en november. In die maanden is het overdag lekker en dalen de nachttemperaturen nog niet zo snel. De lucht na de regentijd, in oktober en november is helder zodat de besneeuwde toppen vaker en scherper te zien zijn dan anders. De moessonmaanden zijn ongeschikt voor de bergwandelingen, omdat de paden modderig en glad zijn en de bergen nauwelijks zichtbaar.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde maximumtemperatuur in graden Celsius, de gemiddelde minimumtemperatuur in graden Celsius, de neerslag per maand afgerond in millimeters en het aantal zonuren per dag.

Land en landschap
Nepal is een rechthoekig land dat van noordwest naar zuidoost een afstand heeft van zo'n 850 km en een maximale breedte heeft van 220 km. Het is met een oppervlakte van 147.000 km² vier maal zo groot als Nederland. Het land ligt ingeklemd tussen het door China bezette Tibet aan de noordoostkant en India, dat het aan de overige drie zijden omgeeft. Nepal wordt gedomineerd door het hoogste gebergte ter wereld, de Himalaya, waarvan de hoogste bergketen het land grotendeels afgrendelt van Tibet met toppen zoals de Mount Everest - bij de Nepalezen bekend als Sagarmatha (8848 m) - Manaslu (8156 m) en de Lhotse (8516 m).

Parallel aan de Himalaya en dus de lengterichting van het land, loopt aan de zuidkant de Mahabharat bergketen met toppen tot boven de 3000 meter. Tussen deze twee ketens bevindt zich de Pahar, heuvelland dat wordt doorsneden door veel rivieren en enkele kleine, vlakke valleien, waaronder de Kathmanduvallei, het kloppend hart van Nepal. Voorbij de Mahabharat bergrug ligt de jongste en laagste heuvelrug, Sivalik genaamd, met toppen tot 1200 m. Ertussen liggen enkele kleinere laagvlakten, waar dichte jungle steeds verder plaats maakt voor rijstvelden. Voorbij deze heuvels gaat Nepal over in de Terai, een laagvlakte die onderdeel is van de Ganges laagvlakte van India. Een strook van tussen de 20 en 40 km breed behoort hiervan toe aan Nepal.

De drie parallel lopende bergketens van Nepal worden op verscheidene plaatsen doorsneden door diepe rivierkloven. Dat geldt ook voor de hoogste bergrug, de Himalaya. De waterscheiding tussen Centraal-Azië en het Indiase subcontinent wordt gek genoeg niet gevormd door dit enorme gebergte, maar door een veel lagere, afgesleten bergrug in Tibet, zo'n honderd km noordelijk van de Himalaya. Hierdoor kunnen beroemde rivieren zoals de Indus en de Brahmaputra ontspringen ten noorden van de Himalaya, zich een weg door deze bergketen wagen en vervolgens naar het zuiden stromen.

In Nepal zelf is de Kali Gandaki een mooi voorbeeld van een rivier die via een enorme kloof dwars door de bergketen snijdt. De reden van het vreemde gedrag van deze rivieren is het feit dat ze ouder zijn dan de Himalaya. Volgens de huidige stand van de wetenschap is de ontwikkeling van de Himalaya zo'n 30 miljoen jaar geleden begonnen, toen de Indiase landmassa tegen het Euraziatische continent botste als gevolg van immense tektonische bewegingen in de afkoelende aardkorst. De Indiase schol schoof onder de Euraziatische met als gevolg het ontstaan van de Himalaya. Voor die tijd maakte het gebied waarin Nepal ligt deel uit van een oceaan, waarvan de Middellandse Zee nog een overblijfsel is. Hoog in de bergen worden dan ook ammonieten gevonden die aan toeristen worden verkocht voor enkele euro's. Voorafgaande aan het ontstaan van de Himalaya werd eerst de zuidkant van het Euraziatische continent gedurende enkele tientallen miljoenen jaren 'gerimpeld' door de oplopende druk van het verschuivende Indiase subcontinent. Het gevolg was de verhoging van Tibet en de rivieren die er stroomden liepen van noord naar zuid af. Terwijl de Himalaya groeide, wisten deze rivieren zich een weg te banen door de aanvankelijk lage heuvels en ze bleven hun rivierbeddingen uitslijten terwijl de bergen werden opgestuwd. De stuwing, waarvan de Himalaya het gevolg is, gaat nog steeds door en het gebergte neemt nog steeds in hoogte toe. Om deze redenen wordt Nepal ook regelmatig getroffen door aardbevingen en worden op breuklijnen aan de zuidelijke voet van de hoge bergketen warme bronnen gevonden. Dit tot grote vreugde van de daar wonende bevolking en de vermoeide trekker.

De legende over het ontstaan van de Kathmanduvallei blijkt juist verrassend. Volgens het verhaal was de vallei aan het begin der tijden een helder meer, met in het midden een lotusbloem, waaruit een helder vuur scheen, het licht van de oer-Boeddha Swayambu. Veel heiligen kwamen rond het meer wonen om van de pracht van het licht te genieten. Daaronder was de bodhisattva Manjusri, die uit China kwam om het licht te aanbidden. Hij kon er echter niet bij door het omringende water. Daarop spleet hij de zuidelijke heuvels waardoor het water kon wegvloeien en het meer opdroogde. De droge vallei werd de vallei van Kathmandu en het begin van Nepal. Geologen hebben berekend dat ongeveer tweehonderdduizend jaar geleden de rivier de Bagmati door de Mahabharat-keten brak, waarop het meer verdween en de vruchtbare vallei verscheen.

De verscheidenheid aan natuur in Nepal is enorm doordat in een klein gebied met hoogteverschillen van kilometers veel klimaatzones vlak naast elkaar bestaan. Er zijn grote gebieden waar ijs en sneeuw eeuwig heersen en zeldzame diersoorten zoals het sneeuwluipaard voorkomen. Maar daarnaast zijn er jungles en grasvlaktes waar het 's zomers 40 graden kan worden. Hier lopen nog neushoorns en wilde buffels rond. Daartussen vinden we naald- en rododendronbossen en alpenweiden waar wilde geiten zwerven. Slechts een vijfde deel van het land is in cultuur gebracht, vooral in de vorm van prachtige terrassen waar rijst wordt verbouwd. Een groot deel van Nepal is door zijn bergachtige landschap nog nauwelijks ontsloten en uitsluitend per voet of met kleine vliegtuigen te bereiken. Vooral het noordwesten is schaars bevolkt en weinig aangetast door mensenhanden.
 

Nepal was volgens de grondwet een hindoeïstische staat, maar werd in mei 2006 uitgeroepen tot seculiere staat. Dit moet echter nog verankerd worden in een nieuwe grondwet. De godsdienstbeleving in Nepal bestaat uit een mengsel van hindoeïsme en boeddhisme. Maar daarnaast zijn er nog tal van andere invloeden in terug te vinden, zoals animisme, sjamanisme, voorouderverering, de Tibetaanse bonreligie, tantra, vajrayana en lamaïsme. Waarin Nepal verschilt van de meeste andere streken in de wereld, is dat er geen echte opeenvolging van religies is geweest. In plaats daarvan is er in de loop der tijd een steeds ingewikkelder ratjetoe van de samenstellende delen ontstaan. In zekere zin deelt het land die kwaliteit wel met India, maar in dat land zijn toch enkele historische religieuze stromingen, zoals het boeddhisme, vrijwel geheel verdwenen.

Het alledaagse leven van de Nepalezen wordt voor een groot deel bepaald door wat wij 'bijgeloof' noemen. De werkelijkheid is een taal die voortdurend tekens geeft. Demonen, goden of onrustige voorvaderen kunnen bijvoorbeeld een krassende kraai sturen of een droom. Dat zijn boodschappen, waarnaar geluisterd moet worden. Vaak moeten er handelingen verricht worden om te zorgen dat er geen onheil uitbreekt, of er moet een offer gebracht worden aan een geest. Er is een voortdurende dialoog met een magische wereld die wij niet kunnen zien. Nepalezen praten daar ook niet graag over, omdat het benoemen van zulke zaken zorgt voor een extra impuls. Niettemin voeren ze allerlei handelingen uit, die in onze ogen aan geen enkele logica voldoen, terwijl ze in de ogen van Nepalezen heel praktisch zijn. Daarnaast wordt er ook altijd bescherming gevraagd aan de hemelbewoners. Wij sluiten een reisverzekering af, de Nepalezen bidden aan de desbetreffende instantie en offeren iets. Niets in Nepal is verwarrender dan de bonte verzamelingen goden, engelen, demonen, culten en rituelen, die het land rijk is.

Het hindoeïsme:
Het hindoeïsme is de officiële staatsgodsdienst van Nepal. Het hindoeïsme is niet gesticht door één profeet of gegrondvest op één boek, maar op een bouwwerk van boeken, meesters, godenvereringen, kasten en leefregels. Het woord zelf is bedacht door de islamieten die het subcontinent vanaf de 9de eeuw binnenvielen en alle heidense praktijken die ze er aantroffen, samen hebben gevat met het woord 'hind'. Het hindoeïsme is feitelijk een samenklontering van religies. Maar in het woord 'religie' komt de alomvattendheid van het hindoeïsme niet tot uiting.

Dharma, karma, samsara, maya, moksha, atman en brahman zijn de centrale begrippen waarmee elke stroming binnen dit geloof kan worden omschreven. De dharma is de 'weg', de wet van het zuivere leven. Het is een morele code, die voor elke kaste aangeeft wat goed is. Karma betekent 'handeling'. Met dit begrip wordt aangegeven dat elke handeling een effect sorteert op dit leven, maar vooral ook op volgende levens. Handelt men volgens de dharma, dan verbetert het karma en de kansen voor een hogere vorm van wedergeboorte nemen toe. Het geboren zijn in een bepaalde kaste is toe te schrijven aan opgebouwd karma in vorige levens en daarmee gerechtvaardigd. Men neemt karma dus mee naar volgende levens. Samsara is de cyclus van wedergeboorten waarin alle wezens gevangen zitten als gevolg van hun karma. Door de dharma te volgen, verbetert het karma na vele levens uiteindelijk tot het punt waarop iemand beseft dat de aardse werkelijkheid maya is, een illusie. Men beseft dat er geen atman is, geen individuele ziel, geen 'ik', die de wereld ziet, maar een totale eenheid van alles, één wereldziel: brahman. Het atman was slechts een tijdelijke manifestatie van het brahman. Met die realisering is er moksha bereikt; het einde van de cyclus van wedergeboorten en het terugvloeien van de druppel atman in de oceaan van het brahman. De godenverering is heel belangrijk in het hindoeïsme. Volgens sommige geschriften zijn er 330 miljoen goden. Maar ook zij zijn onderhevig aan het samsara en niets anders dan tijdelijke vormen van het brahman. Brahman, de wereldziel, manifesteert zich door middel van de goden en demonen. Alle goden zijn een afspiegeling van brahman, die onder de naam Brahma als god vereerd wordt. Brahma vermenigvuldigt zijn manifestaties tot de goden van het hindoe pantheon, waarin hij geen plaats heeft, omdat hij het hele pantheon is.

Typerend voor het hindoeïsme is het kastensysteem, de indeling van de bevolking in een hiërarchie van overgeërfde sociale klassen. Elke hindoe wordt geboren in een kaste waarvan hij de rest van zijn leven deel blijft uitmaken. De hoogste kaste is die der Brahmanen of Bahuns, waaruit de geestelijkheid voortkomt. Daaronder staat de kaste der Ksatriya's of Chettri's, de soldaten en bestuurders. Eigenlijk is dit de kaste met de ware macht. Brahmanen dienen zich niet zo bezig te houden met succes in het ondermaanse, maar kunnen wel grote invloed uitoefenen doordat ze de schriftgeleerden zijn en een intieme relatie onderhouden met hun godenwereld. Weer een stapje lager op de ladder staan de Vaisya's, die de kaste der handelaars vormen en tenslotte is er de grote massa van de Sudra's, de boeren. Wat rest, is nog een kasteloze groep, de Paria's. Deze mensen worden als zeer onrein beschouwd en mogen slechts de meest vieze karweitjes opknappen, zoals rioolreiniging en lijkverbranding. Echter door de toenemende bevolkingsdruk in de Kathmanduvallei, die een schrijnende werkeloosheid met zich meebrengt, zie je langzaam een verschuiving optreden.

Elke hindoe heeft een klein huisaltaar waar de lievelingsgoden een plaatsje hebben. Het zijn meestal veelkleurige afbeeldingen van deze goden, die in onze ogen meer iets weg hebben van fantastische stripverhaalfiguren. Sommige mensen richten zich vooral op Vishnoe, anderen meer op Shiva, maar in geen enkel huis ontbreken Ganesh en Lakshmi.

De belangrijkste puja's die dagelijks in de tempels worden gehouden, vinden plaats bij zonsop- en zonsondergang. Onder het geroffel van trommels, het rinkelen van belletjes, het geluid van blaasinstrumenten en het reciteren van de veda's wordt er een offer gebracht dat de vier elementen, lucht, aarde, water en licht of vuur vertegenwoordigt. Een ander belangrijk religieus gebeuren is darshan, ofwel het zien van een beeld van de god, of zoals in Kathmandu de levende godin Kumari. Bij processies worden godenbeelden rondgedragen zodat de mensen de goden kunnen zien, want dat is bevorderlijk voor het zielenheil. Prasad is geheiligd voedsel, dat eerst geofferd wordt aan de god(in) en daarna genuttigd wordt ter bescherming.

Het boeddhisme:
Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v.C. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp de Boeddha de gangbare leer echter. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond. In navolging van het hindoeïsme beweerde de Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is (samsara), waaraan in principe niets kan ontsnappen; niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is hem, de Boeddha, echter wel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een ontsnappingsmethode naar het nirvana, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles. Belangrijk zijn de vier grote waarheden. 1. Alle leven is lijden. 2. Dit lijden is het gevolg van onze begeerten. 3. Door het opheffen van die begeerten kan men een einde maken aan het lijden. 4. Het opheffen van de begeerten wordt bereikt door het bewandelen van 'de juiste weg'. Die juiste weg bestaat uit het achtvoudige pad; het is een systeem van denken en handelen dat ervoor zorgt dat het karma van degene die hem bewandelt, verbetert. Naarmate het karma verbetert door het bewandelen van de juiste weg, reïncarneert men in reinere vormen. Tenslotte bereikt men het stadium van bodhisattva, waarin men niets anders meer verlangt dan het geluk van alle anderen. Vervolgens lost men op in het nirvana, de staat van verlichting waarin men beseft dat alles wat bestaat illusie is en slechts een luchtspiegeling van een ondeelbare eenheid die in zichzelf rust. Gaandeweg ontwikkelde er naast deze weg, die later de Theravada of Hinayana school is gaan heten, het Mahayana-boeddhisme. Deze populaire vorm van boeddhisme herintroduceerde veel rituelen en de aanbidding van tal van boeddha's en bodhisattva's. Al gauw ontstond er een nieuw pantheon van goden in de Mahayana, die zich in de dagelijkse beleving van de gewone gelovigen nauwelijks meer onderscheidde van het hindoeïsme.

Tantra en vajrayana:
Terwijl het boeddhisme in India langzaam weer oploste in het hindoeïsme, ontstond er vanaf de 7de eeuw in het oosten van India een nieuwe religieuze beweging, de Tantra. Zoals alle grote bewegingen in het land verwierp de tantristische beweging de kasten en het ritualisme van de Brahmanen. Leden van iedere kaste en ook vrouwen waren welkom. Het belangrijkste verschilpunt met het hindoeïsme en boeddhisme is de manier waarop moksha of nirvana bereikt kan worden. De Tantra opende het revolutionaire concept dat alles in het leven gebruikt kan en moet worden op weg naar de verlichting. Niet alleen de goede geesten, maar ook de demonen konden dienen tot dit doel. De begeerten hoefden niet gedisciplineerd te worden, ze waren een grote bron van energie, de seksuele energie boven alles. De verering van Shakti, de goddelijke energie in vrouwelijke vorm, leidde tot het opwaarderen van de hindoegodinnen en het introduceren van godinnen in het boeddhisme. De tantristische school van het boeddhisme heet Vajrayana.

Bon en lamaïsme:
Bon is de traditionele religie van het voorboeddhistische Tibet. Het is een vorm van sjamanisme waarin de sjamaan, door middel van trance en ritueel verstoringen in het evenwicht tussen hemel en aarde herstelt en zo ziekte, plagen en dergelijke wegneemt. Bon kent vooral ook een groot aantal woeste demonen die met ingewikkelde offers te vriend gehouden moeten worden. Voor deze offers waren vooral dieren, maar soms ook mensen nodig. Het beroemde Bardo Thodol of Tibetaans dodenboek is voor een groot deel gebaseerd op de Bonrituelen om in contact te treden met het leven na de dood. Het boeddhisme deed in Tibet zijn intrede in de 8ste eeuw met de komst van de monnik Padma Sambhava, maar kreeg slechts voet aan de grond door veel elementen van Bon over te nemen. Met name de demonen, die zich tussen hemel en aarde bevonden, kregen een plaats in een lager pantheon dat voor hen werd gecreëerd. Ze zijn opgenomen als de wachters van de spirituele wereld. Deze dharmapalas zijn geschilderd bij de ingang van gompa's (kloosters) en vaak het onderwerp van thankha's (religieuze schilderingen). Andere voorstellingen op thankha's, met name de mandala en de bhavachakra zijn terug te voeren op sjamanistische patronen, die gebruikt werden om in contact te komen met hogere sferen. Deze Tibetaanse mengeling van Bon en boeddhisme is het lamaïsme gaan heten, naar de lama, de Tibetaanse priester. De dyani boeddha's, vijf mediterende boeddha's, met aspecten van de totale Boeddha zijn ontwikkeld in het lamaïsme, evenals gebedsvlaggen en gebedsmolens.
 

Fietsen:
De Kathmanduvallei is uitermate geschikt om per fiets te worden ontdekt. Er zijn uitstekende mountainbikes te huur voor ongeveer 100 rs per dag. Voor de echte sportievelingen die grote fietstochten willen maken door het land is het niet eens meer noodzakelijk de fiets mee te nemen uit eigen land.

Wildwatervaren:
Deze sport, die in Nepal met het Engelse woord 'rafting' wordt aangeduid, neemt met het jaar in populariteit toe. Op zich is dat niet verwonderlijk, omdat een tocht op een rubbervlot op een wild stromende rivier tussen de bergen een adembenemende ervaring kan zijn, zonder dat training of techniek vereist is. Deze tochten variëren in lengte van enkele uren tot enkele dagen en in het laatste geval wordt meestal op de oevers van de rivier gekampeerd. Op die momenten komt men ook weer in aanraking met de plaatselijke bevolking. Er worden vooral rafttochten gehouden op de Trisuli, Sun Kosi en Kali Gandaki. Voor degenen die het voor het eerst doen, zijn deze rivieren een prima uitdaging, met voldoende sportieve hindernissen en afwisselende omgeving. De Trisuli heeft een klein nadeel dat er voor een groot deel de weg van Kathmandu naar Pokhara en India langs loopt, maar in de praktijk merk je daar nauwelijks iets van. De tochten op de Sun Kosi, hoewel nog niet gevaarlijk, zijn beduidend wilder dan die op de Trisuli. Liefhebbers van een dag raften kunnen via de reisbegeleider/lokale agent geholpen worden met het organiseren ervan. Voor de hoogseizoenmaanden hoeft men geen speciale maatregelen te nemen tegen kou, omdat water en lucht vrij warm zijn. Wel kan een regenjack prettig zijn voor gedeelten waarbij voortdurend water opspat. Daarnaast is zwemkledij natuurlijk belangrijk. In de wintermaanden kan raften onaangenaam koud worden.

Trektochten:
Nepal kent de hoogste bergen en daarmee een van de meest dramatische landschappen ter wereld. De bergbevolking is, hoewel erg arm, uiterst kleurrijk en vriendelijk, er zijn geen autowegen. Er gaat een uitdaging van zulk gebied uit en daarom willen veel mensen er lopen. Iedereen die een goede basisconditie heeft en geen belangrijke lichamelijke problemen onder de leden heeft aan hart, bloedvaten of longen, is in principe in staat om een trektocht te maken in Nepal. Degenen die onze trektochten gaan lopen in de reizen Annapurna Circuit, Langtang en Helambu, Annapurna basecamp en Everest basecamp gaan lopen moeten bij voorkeur enige loopervaring hebben en fit zijn.

Gedragscode voor trekkers:
In de jaren zeventig en tachtig werd duidelijk hoe, naast de sterk toenemende bergbevolking, ook de toename van het aantal bergwandelaars ernstige gevolgen had voor de ecologie en culturele identiteit in de Nepalese Himalaya. Om een voorbeeld te noemen: in het Annapurna-gebied kwamen begin jaren zeventig enkele honderden westerse toeristen per jaar. In 1995 was dat aantal gegroeid tot 51.000. De wandelingen in het gebied begonnen bekend te staan als de 'toiletpaper-treks' omdat de wandelpaden gelardeerd werden met slierten gebruikt toiletpapier (en een heleboel andere onfrisse zaken). Minder zichtbaar voor de buitenstaander maar van fundamenteler belang was de hoeveelheid hout die nodig was om al die westerlingen in staat te stellen hun veeleisende consumptiepatroon ook in de bergen vol te houden. Versterkte ontbossing was het gevolg. Inmiddels is er in een paar gebieden een sterke verbetering ingetreden en het beste voorbeeld van het zich ontwikkelende ecotoerisme is het Annapurna Conservation Area Project. Een van de zaken die daar is ontwikkeld is de zogenaamde 'minimum impact code', een gedragscode voor bergwandelaars, om de gevolgen van hun aanwezigheid tot een minimum te beperken. Het spreekt vanzelf dat wij je sterk aanraden je aan deze richtlijnen te houden.
* Gebruik zo weinig mogelijk niet-afbreekbare verpakkingen.
* Gebruik waterzuiveringsmiddelen, i.p.v. mineraalwater in plastic flessen.
* Neem alle niet-afbreekbare verpakkingsmaterialen mee terug. Verbrand of begraaf afbreekbaar afval.
* Zorg dat er zo weinig mogelijk brandhout gebruikt wordt. Overweeg bij je keuze van een lodge of er op petroleum, of met een energiebesparende houtoven wordt gekookt.
* Eet op de vaste etensuren en bestel in een groep zoveel mogelijk hetzelfde. Het scheelt veel brandstof wanneer er voor meerdere personen op hetzelfde tijdstip één menu wordt gekookt.
* Zorg voor afdoende warme kleding, zodat niemand echt afhankelijk is van verwarming 's avonds.
* Beperk het gebruik van heet water om te wassen tot een minimum.
* Was jezelf niet in stroompjes, of als dat moet, zonder zeep of shampoo.
* Gebruik toiletten voor zover aanwezig, of anders een plek op een afstand van minimaal 20 meter van een waterbron verwijderd. Dit is om bacteriële vervuiling te voorkomen.
* Begraaf uitwerpselen en zorg bij het kamperen voor een toiletkuil, die bij vertrek wordt dichtgegooid.
* Blijf op de paden en ga niet willekeurig door bossen en alpenweiden lopen, pluk absoluut geen bloemen of planten en koop geen zaken die gemaakt zijn van wilde diersoorten.
* Respecteer de lokale cultuur. Vrouwen dienen er redelijk bedekt bij te lopen, mannen in ieder geval niet met het bovenlijf bloot.
* Het openbaar tonen van affectie tussen man en vrouw wordt niet op prijs gesteld.
* Vraag toestemming om mensen te fotograferen.
* Geef nooit geld aan bedelaars en laat geen grote stapels roepies zien, wees discreet.
Nepal mag dan een prachtplek zijn voor een avontuurlijke vakantie, het is ook één van de armste landen ter wereld en de bergbewoners die maar net voldoende voedsel weten te produceren, zien hun grond achteruit gaan door uitputting en erosie. Het land heeft een enorme bevolkingsaanwas en de introductie van moderne materialen, zoals plastic, hebben langs de rivieren en in de straten van Kathmandu grote hoeveelheden zwerfvuil achtergelaten. Laten we, als we daar door de bergen lopen, proberen daar zo weinig mogelijk toe te voegen.

Het Nepali is van oorsprong de taal van de hoogste kasten van de Kathmanduvallei. Deze taal is verwant aan de belangrijkste taal van India, het Hindi, en gebruikt evenals die Indiase taal het devanagiri-schrift. In Kathmandu, Pokhara en Chitwan kun je over het algemeen wel met Engels terecht.

In samenwerking met onze lokale agenten steunen wij een aantal projecten. Aangezien onze leveranciers een grote rol spelen in het onderhouden en ondersteunen van deze projecten hebben we er alle vertrouwen in dat de bijdragen goed terecht zullen komen! Een paar projecten kun je bezichtigen maar dit is niet ons uitgangspunt geweest in onze keuze.

Shoestring verdeelt € 12.500 over een aantal projecten, waaronder de:

Bangeswal School en Pokhari Secondary School
Landelijke bijstand Nepal (RAN) helpt een aantal scholen met extra leerkrachten, schoolbibliotheken en computers. De school in Bangeswal heeft 900 leerlingen van klas 1 tot en met 12. Vooral de leerlingen uit de hogere klassen zouden profiteren van de mogelijkheid om basale computervaardigheden te leren. Shoestring steunt, i.s.m. onze lokale agent, dit project door drie computers te betalen. Het gaat om een bedrag van ongeveer € 1000.

De school in Pokhari geeft les aan de klassen 1 tot en met 7 en heeft 190 leerlingen in de leeftijd van 5 tot 14 jaar. Aid for Nepali Children heeft in 2010 vier klaslokalen gerenoveerd. De achtste klas is net gebouwd, zodat vanaf april 2011 de school les kan gaan geven aan leerlingen tot en met klas 8. Het bestaande meubilair is echter zeer oud en in slechte staat. Shoestring steunt, i.s.m. onze lokale agent, dit project door 60 banken en tafels te betalen. Het gaat om een bedrag van ongeveer € 660.

Klik hier en hier voor meer infomatie.

Voor meer informatie over de andere projecten, klik hier

We komen Nepal binnen op het vliegveld van Kathmandu. Het kleine vliegveld is gerenoveerd en de internationale aankomsthal is redelijk modern, de douaneformaliteiten verlopen soepel. In de hal van het vliegveld is een Tourist Information Centre, het beste van het hele land en het enige dat de moeite van een bezoek waard is. Daarnaast kan er op het vliegveld geld gewisseld worden. Maar dat kan ook overal in de wijk Thamel, waar we logeren. Doe de eerste dag in Nepal rustig aan. Neem de tijd om te acclimatiseren. De overgang van klimaat, cultuur en voedsel kan behoorlijk ingrijpend zijn. Laat het land op je inwerken en ... veel plezier in Nepal.

Neem voor het bezoek aan Nepal in ieder geval een paar goede, ingelopen wandelschoenen en een paar slippers mee. Dat is alles wat je voeten vereisen. Zomerkleding voor overdag, plus warme kleding voor de avonden, is voldoende in de maanden oktober, november, maart, april, mei. De wintermaanden kunnen met name in de Kathmanduvallei koude avonden, nachten en ochtenden met zich meebrengen, waarbij nachtvorst geen uitzondering is. Als het mistig is, kan een doordringende kou een groot deel van de dag regeren. De meeste gelegenheden zijn onverwarmd. Een warm jack is geen overbodige luxe, evenals een trui en warm ondergoed. Overigens is winterkleding ruim voorradig tegen zeer redelijke prijzen en zijn spullen als slaapzakken en regenkleding in Kathmandu en Pokhara te huur.

De avond vóór de trektocht vul je met twee personen één rugzak (maximaal 7 kilo p.p. inclusief slaapzak), die door een drager gedragen wordt. De overige bagage wordt gestald in het hotel waar je in Pokhara logeert en die zie je pas na de trektocht terug. Je hebt voor de trektocht een klein dagrugzakje nodig voor je camera, veldfles en datgene wat je onderweg denkt nodig te hebben. Een harde koffer is erg onhandig en we raden je dan ook sterk af deze mee te nemen, met name als je tijdens de reis een trektocht gaat maken.

In de lijst hieronder wordt aangegeven wat je voor de trektocht nodig hebt, en of de uitrustingsstukken eventueel te koop of te huur zijn in Pokhara/Kathmandu. Dit is aangegeven door een K en/of H achter het uitrustingstuk.
*Goede, ingelopen, waterafstotende of waterdichte bergschoenen
*Goede wandelsokken
*Ondergoed
*Lang ondergoed/thermisch ondergoed
*Lange broek K
*Korte broek K
*Bloesjes, T-shirts K
*Warme trui (fleece) K
*Windjack K/H
*Poncho/ regenkleding K/H
*Pet of hoed tegen de zon K
*Muts/ sjaal/ handschoenen tegen de kou K
*Zonnebril
*Neem een setje pasfoto's mee. Deze heb je nodig voor je trekkingpermit!
*Wandelstok K/H
*Slaapzak (met een -5 warmtefactor) K/H
*Kleine rugzak voor dagelijkse zaken K
*Veldfles K
*Waterzuiveringspompje of -druppels (chloor/ jodium) K (druppels)
*Zaklantaarn met reservebatterijen en lampje K
*Kleine verbanddoos
*Toiletspullen K
*Afbreekbare zeep/ shampoo
*Toiletpapier K
*Kleine noodvoorraad voedsel K
*Hangslotje K
*Pen en papier
*Paspoort
*voldoende Nepalese roepies in biljetten van 100 en kleiner.
Eventueel een goed boek, een verrekijker, hoogtemeter, fotoapparatuur, spelletjes.

Bever Zwerfsport:
De winkels van Bever Zwerfsport hebben een ruim assortiment aan allerlei reisartikelen. Naast kleding en reisbenodigdheden vind je er ook reisboeken. Leuk om hier met behulp van bekwaam adviserend personeel alvast je vakantie een beetje voor te bereiden. In de meeste grotere plaatsen in Nederland is wel een filiaal te vinden.

Nepal heeft in de gebieden die aangesloten zijn op het net (wat voor het grootste gedeelte van het berggebied niet geldt) 220 volt, 50 hertz wisselstroom. Nederlandse stekkers passen op de meeste ongeaarde stopcontacten al moet je soms een beetje duwen. Stroomstoringen komen veelvuldig voor (een zaklamp is nodig).

In de rekeningen van dure restaurants en bars zijn service en (luxe-)belastingen inbegrepen, maar toch wordt een fooi verwacht. In goedkope tentjes wordt door de Nepalezen geen fooi gegeven. Maar als je tevreden bent dan is er niets op tegen dat je nog een fooi achterlaat. Overigens heeft de fooi in een hotel of restaurant waar je meermaals gebruik van maakt ook een andere functie. Het personeel wordt er vaak aanzienlijk attenter door. Wacht daarom niet tot het einde met het geven van een fooi, geef juist wat aan het begin. Besef dat de lonen extreem laag liggen en feitelijk niet voldoende zijn om van rond te komen. In de bergen is fooi geen gewoonte voor eten of overnachting. Een beloning voor een extra dienst is echter wel gewoon.
Dragers en gidsen verwachten een fooi als ze hun werk goed gedaan hebben. Richtlijnen voor fooi per persoon voor hen tezamen ligt rond de 1500 roepies. Dit uiteraard als ze hun werk goed hebben gedaan. De reisbegeleider verwacht aan het einde ook een fooi, als zij/hij het werk goed heeft gedaan. Shoestring betaalt de reisbegeleiders een loon dat op gelijke hoogte ligt met dat van de meeste avontuurlijke reisorganisaties, maar dat is laag. Onze richtlijn is € 1 per reiziger per dag.

In Nepal zijn op verschilende plaatsen geheugenkaarten in de gangbare soorten te verkrijgen. Voor de mensen die gebruik maken van een analoge camera zijn er ook filmrolletjes te koop, let goed op de houdbaarheidsdatum.

De munteenheid van Nepal is de Nepalese rupee (NPR). Eind 2011 was de waarde van 1 euro ca. 109 Nepalese rupee.  Andersom is 100 Nepalese rupee ongeveer 0,91 eurocent waard. Voor de actuele koers kun je kijken op www.oanda.com. De rupee is onderverdeeld in 100 paisa, maar waarden onder de hele roepie zijn zeldzaam geworden. Muntgeld is schaars en er zijn biljetten van 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100, 250, 500 en 1000 rs. In de grote steden zijn grote biljetten geen probleem, maar wie de bergen in gaat moet er voor zorgen dat hij van de bank geen biljetten groter dan honderd rupee meekrijgt.
Het is altijd handig om cash mee te nemen, omdat deze biljetten vrijwel vrij inwisselbaar zijn in hotels, winkels en op straat. In het geval van stakingen of andere ongeregeldheden kan dit goed van pas komen. In Kathmandu zijn er daarnaast veel geautoriseerde geldwisselaars die veel ruimere openingstijden hebben en in de regel zeven dagen per week open zijn. Afhankelijk van de koers (fluctuaties) van de wereldvaluta kun je dollars, ponden of euro's nemen. De koersen van de valuta worden dagelijks gepubliceerd in de Engelstalige kranten 'Rising Nepal' en de 'Kathmandu Post'.
Verder kun je op steeds meer locaties in Kathmandu en Pokhara geld pinnen met je credit card en/of met je bankpas met Cirruslogo. Let er wel op dat deze geldautomaten soms buiten werking kunnen zijn. Er is een beperkte zwarte markt voor dollars, cash en travellercheques met koersen die 5-10 procent boven de officiële koersen liggen, alleen is dit illegaal.

Wie met enige aandacht voor hygiëne en huidverzorging vakantie viert, zal meestal geen gezondheidsproblemen tegen het lijf lopen. Hieronder volgt een aantal zaken waarop gelet moet worden.

Vaccinaties: Voor informatie over inentingen en het gebruik van malariapillen verwijzen we je graag naar een medisch specialist. Informatie hieromtrent is aan verandering onderhevig en bovendien is de vraag wat je nodig hebt afhankelijk van eerdere vaccinaties, eventuele gevoeligheid voor bepaalde middelen, zwangerschap, leeftijd, etc. Shoestring geeft telefonisch geen verdere informatie omtrent vaccinaties. Informeer bij je ziektekostenverzekeraar of je de vaccinaties en malariapillen vergoed krijgt.

Vaccineren bij je thuis!: Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Shoestring heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!

Eten en drinken: Leidingwater is niet geschikt voor consumptie. Het water dat in (thermos)kannen op de kamer wordt gezet is gekookt en drinkbaar. Zorg wel dat het regelmatig wordt ververst. Mineraalwater is meestal wel te koop maar duur. Sodawater is een goed alternatief. Als je een drankje bestelt vraag dan of ze er geen ijsblokjes indoen, omdat die meestal van ongekookt leidingwater worden gemaakt en ziektekiemen kunnen bevatten. Overigens zullen in de meeste hotels waar veel westerse toeristen verblijven, de ijsblokjes van gekookt water zijn gemaakt; informeer ernaar. In kleine eettentjes kun je beter geen van tevoren geschilde vruchten of salades eten. Eet bij voorkeur in drukke restaurants. De mensen eten er niet voor niets en de omloopsnelheid van het bereide eten is hoog. Eet geen consumptie-ijs, behalve in dure restaurants. Was je handen goed voor je gaat eten.

Zonnebrand: Zonnebaden is vaak een belangrijke oorzaak van problemen. De tropische zon is fel. Verbranding en zonnesteken zijn makkelijker op te lopen dan je denkt. Mijd daarom de zon op de heetste uren van de dag, draag een hoofddeksel of paraplu als je wandelt en gebruik een goede zonnebrandcrème als je aan het bruinen bent. Die kan het beste van huis meegenomen worden, waar de keuze aanmerkelijk uitgebreider en goedkoper is. Als je in zee bent, merk je weinig van eventuele verbranding. Houd een beetje in de gaten hoe lang je aan het plonzen en duiken bent. Drink veel, door het zonnen verlies je grote hoeveelheden vocht. Nog een opmerking over de huidverzorging. Maak er een gewoonte van om elk wondje, hoe klein ook te behandelen met iets als jodium. Infecties zijn in de tropen snel opgelopen en vaak hardnekkig.

Diarree: Het meest voorkomende gezondheidsprobleem naast verbranding is diarree. Vakantiegangers worden er in de tropen vaak door getroffen als ze er net een paar dagen zijn. In de meeste gevallen gaat het om een volstrekt onschuldig verschijnsel dat wordt veroorzaakt door verandering in voedingsgewoonten, de hitte of door onschuldige bacteriën, waar je lichaam snel afweer tegen opbouwt. Het belangrijkste risico is de kans op uitdroging. Uitdroging betekent dat het lichaam meer vocht en zouten en glucose verliest dan het binnen krijgt. Een gevoel van lusteloosheid en slapte is het gevolg. Dit is te voorkomen door water met een O.R.S.-oplossing te drinken. Deze zakjes, die in Nederland en België bij de apotheek te krijgen zijn, bevatten alle mineralen en suikers die het lichaam verliest bij diarree. In plaats van deze oplossing kunnen ook frisdranken zonder koolzuur en stevig gezouten bouillon gedronken worden. Als de diarree gepaard gaat met flinke koorts, bloed in de ontlasting of hevige braakneigingen, dan is het verstandig een arts te raadplegen. Als de diarree meer dan enkele dagen aanhoudt zonder bovengenoemde bijverschijnselen, of als je moet reizen dan kun je een paar maal het medicijn Imodium innemen. Dit is een opiumachtig preparaat dat de darmen gedurende een aantal uren volledig stillegt.

Reisapotheek: Een kleine reisapotheek voor de tropen zou kunnen zijn: pleisters, verband, watten, schaartje, thermometer, jodium, pijnstillers, malariatabletten, O.R.S.-zakjes, Imodium, zonnebrandmiddel, oordopjes, pincet, een insectenwerend middel en een jeukverzachtende stift of zalf. Als je regelmatig essentiële geneesmiddelen moet gebruiken, neem dan een exacte omschrijving hiervan mee in het Engels (niet de merknaam, maar samenstelling en dosering zijn van belang). Neem een dubbele hoeveelheid mee voor de reisperiode en berg dit gescheiden op, zodat je een reservevoorraad hebt.

Nog enkele adviezen voor een prettig verblijf: Gun je lichaam en geest de tijd om zich rustig aan te passen aan de nieuwe tijdzone en locatie. Vermijd spanningen, plan niet meteen van alles. Doe het de eerste dag in ieder geval kalm aan. Vroeg opstaan is een goede gewoonte; in warme landen is de ochtendtemperatuur vaak het plezierigst. Daarbij zijn de mensen in de landen die je bezoekt het zelf ook gewend om vroeg op te staan. Als je je aanpast aan hun ritme, zie je het meest van het land. Als je goed uitgerust bent, kun je alle nieuwe indrukken etc. het beste verwerken en heb je genoeg energie om veel te doen.

Zorg ervoor dat achterblijvers weten in welk land je bent en hoe lang je wegblijft, spreek eventueel af wanneer je contact opneemt. Telefoneren vanuit Nepal is vanuit Kathmandu en Pokhara geen probleem. Geef je vluchttijden en vluchtnummers door aan degenen die je ophalen van het vliegveld. Shoestring verstrekt aan derden geen vlucht- of reisinformatie, hotelnamen en telefoonnummers. Eventuele vertragingen kunnen via het informatienummer op Schiphol (0900-0141) of via Teletekst worden opgevraagd.

Contactpersonen:
Indien zich noodgevallen tijdens de reis voordoen is het belangrijk dat wij een contactpersoon in Nederland of in België kunnen bereiken. Op het boekingsformulier heb je iemand opgegeven. Het kan gebeuren dat die persoon juist op vakantie is tijdens je reis. Geef in dit geval een tweede persoon op zodat we zeker iemand kunnen bereiken.

Dure apparatuur zoals een videocamera kan het beste even aan de douane worden getoond. Deze zaken worden dan op de immigrationcard gezet, zodat je geen probleem hebt met de heruitvoer. Het is handig om een kopie van de aankoopbonnen van deze apparatuur mee te nemen, niet voor de douane in Nepal maar voor de terugkomst. Verder mag je de gebruikelijke hoeveelheid persoonlijke bagage in Nepal invoeren en per persoon 200 sigaretten of 50 sigaren of 375 gram tabak, twee flessen wijn en anderhalve liter sterke drank. Souvenirs kunnen onbeperkt worden geëxporteerd, tenzij de objecten ouder zijn dan 100 jaar. In twijfelgevallen of voor uitvoer van antiek kan men om een vergunning vragen bij de archeologische dienst van de National Archives, Ram Shah Path in Kathmandu, telefoon 2-15358. Via Schiphol mag je voor € 430 belastingvrij invoeren. Dit bedrag is aan veranderingen onderhevig. Controleer dit eerst via de Schipholinformatiedienst 0900-7244746. Zij brengen hierover een speciale folder uit.

In Nepal is het 4 uur en 45 minuten later dan in Nederland en België, behalve in de periode dat de zomertijd bij ons geldt, dan is het verschil een uur minder.

Nepal is in principe een veilig land, een land waar mensen eerlijk en vriendelijk zijn. In de steden wordt echter de laatste tijd een enkele keer van toeristen gestolen. Laat geen waardevolle spullen achter in je hotelkamer. Neem het mee of laat het achter in de kluis van je hotel.

Vrijdagmiddag en zaterdag vormen het weekend in Nepal en zaterdag is de wekelijkse vrije dag in Nepal. Overheidsinstellingen, waaronder de kantoren voor toeristeninformatie, zijn dan gesloten. Banken zijn geopend van zo t/m do van 10-14 uur en sommige op vrijdag van 10-12 uur. Geautoriseerde wisselkantoren in Kathmandu en Pokhara zijn dagelijks open van 10-19 uur. Winkels zijn in Thamel (Kathmandu) vaak tot 20 of 21 uur geopend.