Avontuurlijk Nepal

Wie Nepal bezoekt, raakt stellig onder de indruk van de Himalaya. Maar zeker zo bijzonder is de bevolking. De Nepalezen zijn vriendelijk, bescheiden, hoogst beleefd en goedlachs, ongeacht hun afkomst of godsdienst. En voor het overgrote deel gaan ze nog gekleed in traditionele kostuums van de etnische groepen waaruit ze afkomstig zijn: Newari, Magar, Bhotia, om er maar enkele te noemen.

Het dichtbevolkte pantheon van hindoegoden is ondergebracht in de duizenden tempels en tempeltjes die het land rijk is. Ze delen Nepal broederlijk met diverse Boeddha's, bodhisattva's en Tara's. De Nepalezen hebben in de loop der eeuwen mogen aanschouwen dat Boeddha zich steeds veelvormiger begon te manifesteren. De Nepalezen vieren voortdurend feest om hun goden te eren, om overwinningen op demonen te vieren, om goede oogsten af te dwingen en aardbevingen te voorkomen. Het lijkt alsof de Nepalezen meer oog hebben voor de goden dan voor de werkelijkheid van hun bergachtige ondermaanse. Nepal mag dan een pracht plek zijn voor een avontuurlijke vakantie, het is ook één van de armste landen ter wereld en de bergbewoners die maar net voldoende voedsel weten te produceren, zien hun grond achteruit gaan door uitputting en erosie. Het land heeft een enorme bevolkingsaanwas en de introductie van moderne materialen, zoals plastic, hebben langs de rivieren en in de straten van Kathmandu grote hoeveelheden zwerfvuil achtergelaten. Laten we, als we daar door de bergen lopen, proberen daar zo weinig mogelijk toe te voegen.

Nepal telt naar schatting 20 miljoen mensen, waarvan zo'n 6% in de Kathmanduvallei woont. Een vijfde deel van de bevolking woont in de Terai en de rest verdeeld over de bergachtige gedeelten van het land. In welke plaats je ook komt, overal is de lucht zwanger van het gekwetter van kinderstemmen. Het geeft Nepal een vrolijke, optimistische zweem maar feitelijk zijn het de bedrieglijke tekenen van een rampzalige bevolkingsaanwas van naar schatting een half miljoen mensen per jaar. Dit ondanks de lage levensverwachting (54 jaar) en de hoge kindersterfte (1 op de 5 sterft voor het vijfde levensjaar). Naar verwachting zal de bevolking zich in het jaar 2020 hebben verdubbeld.

De vruchtbare Kathmanduvallei voorzag tien jaar geleden nog de hele bevolking van voedsel, maar momenteel moet het uit de Terai worden geïmporteerd. Terwijl de vallei een steeds groter aantal monden moet voeden, neemt de hoeveelheid landbouwgrond snel af door het toenemend aantal woningen. In de bergen is de bevolkingsgroei niet zo sterk (1,8% per jaar) als in de Terai (4% per jaar). Dit is het gevolg van migratie van bergbewoners naar dit gebied, dat feitelijk maar net ontgonnen is. Een toenemend aantal Nepalezen migreert naar omliggende landen, zoals India, Bhutan en Bangladesh. Dit heeft verscheidene malen tot open conflicten geleid en het terugsturen van tienduizenden bewoners naar het land.

De bevolking van Nepal heeft kenmerken van de Europese- en Mongoolse rassen en is etnisch terug te voeren tot een combinatie van Indiase, Tibetaanse en Birmese culturele achtergronden. De mensen zijn overwegend hindoe en voor hen geldt het kastensysteem. In de hoge valleien van de Himalaya en aan de Tibetaanse grens wonen boeddhisten die zo'n tien procent van de bevolking uitmaken. In de Terai wonen her en der wat moslims. Naast de hiërarchische indeling in kasten is er de indeling in etnische groeperingen, vaak met hun eigen taal. Al met al is de samenleving van de Nepalezen uiterst complex en voor de buitenstaander nauwelijks te doorgronden, omdat er sociale regels zijn voor de ontmoeting tussen leden van twee verschillende kasten of stammen.
 

Post: Post kun je kwijt in de kleinste dorpjes, dagen lopen van de eerste verharde weg. Het spreekt dan ook vanzelf dat hier geen sprake kan zijn van een vlotte bezorging, zeker niet naar het buitenland. Het beste kunnen brieven of kaarten in Kathmandu worden verzonden. De aankomst in Nederland varieert dan van 9 tot 14 dagen, afgezien van de enkele brief die maanden later of nooit op komt dagen.

Email: Emailen kan in Kathmandu en Pokhara op verschillende plaatsen.

Telefoon: Bellen met Europa is relatief goedkoop wanneer je belt vanuit internetkantoortjes (alleen duur vanuit de bergen dan is het per sateliettelefoon), maar de verbindingen met de huidige satellietsystemen zijn in ieder geval prima vanuit Kathmandu en Pokhara, waar men belt vanuit particuliere telefoonbureautjes, die zichzelf vanaf de straatkant goed adverteren. Meestal gaat de tijdregistratie met een stopwatch, soms is er een gecomputeriseerde registratie. In het laatste geval kan er niet gesjoemeld worden. Tegenwoordig heb je met je mobiele telefoon op veel plaatsen tijdens de reis bereik. Voor meer informatie over kosten en bereik adviseren we je contact op te nemen met je provider.

Ontbijt:
Cornflakes, pap, yoghurt (curd), toast, jam, boter en op tal van manieren bereide eieren behoren tot het standaardontbijt van hotels en restaurants. Daarnaast is het in Kathmandu en Pokhara zelfs mogelijk om bruine broodjes met yak-kaas te krijgen, ideaal voor een Nederlander die al wat langer van huis is en ontwenningsverschijnselen begint te krijgen.

Lunch en diner:
In Nepal wordt 's middags en 's avonds warm gegeten. Voor Nepalezen in de dalen en de Terai betekent dat dal bhat takari. Dal is een linzenpapje en de belangrijkste eiwitbron voor Nepalezen, bhat is rijst en die wordt in hoeveelheden genuttigd die een westerling niet voor mogelijk houdt. Tarkari is het lekkerst en gevarieerd. Het is een gerecht van gebakken groente in een masala, dat wil zeggen in een specerijenmengsel. Bladgroenten, aardappelen en bloemkool worden vaak gebruikt. In Kathmandu is het aanbod van buitenlandse gerechten groot, variërend van pizza's en mousaka tot rosti met gefrituurde kippenpoot. In de populairste bergwandelgebieden zullen vaak ook zaken als chow min (bami) of spaghetti op het menu staan. Bovendien is het aanbod aan Tibetaans eten sterk toegenomen met de stroom vluchtelingen die sinds 1959 op gang is gekomen en nog steeds niet is gestopt. Momo's zijn Tibetaanse bolletjes vlees of gebakken groenten in een omhulsel van deeg dat kort gestoomd wordt. In diezelfde gebieden is koffie, bier, frisdrank en rum ruim voorradig. Daarbuiten is het thee, thee en nog eens thee. Daarnaast hebben ze vrijwel overal raksi, een waterige drank die gestookt is van tarwe en de Tibetanen en Bhote's hebben Chang, een soort gerstebier. Beide lokale alcoholische dranken worden warm gedronken en hoog in de bergen is daar alle reden voor.

Vrijwel geen reis zal verlopen zonder dat je een religieus festival zult meemaken, hieronder hebben we de belangrijkste vermeld.
Vertrek april/mei: Bisket is het Nepalese nieuwjaarsfeest. Godenbeelden worden op tempelkarren door de stad getrokken en iedereen heeft een vrije dag.
Vertrek september/oktober: Durga Puja of Dasain is het grootste feest van Nepal. Het duurt ongeveer 10 dagen en wordt overal gevierd. De overwinning van de godin Durga op de buffeldemon Mahisha is de aanleiding. Er zijn vliegerwedstrijden, parades en processies in de vallei, offeren van meestal geiten op 1 dag.
Vertrek eind oktober/november: Diwali of Tihar, het feest van het licht wordt gevierd door het branden van duizenden lichtjes, het afsteken van vuurwerk, het bakken van zoetigheid en het maken van zandpatronen voor de deur. Hiermee wordt de god Rama verwelkomd na zijn langdurige verbanning naar de jungle. Tegelijkertijd is het 't feest van de godin Lakshmi.

De cultuurverschillen tussen Europeanen en Nepalezen zijn zo groot dat je er een heel boek aan zou kunnen wijden. Bovendien zijn de verschillen binnen Nepal opnieuw enorm. De gedragingen van een hooggeplaatste Bahun in Kathmandu zijn in niets te vergelijken met die van een eenvoudige ongeletterde Tamang uit een afgelegen bergdorp. Hieronder een paar punten die van direct en dagelijks belang zijn bij de omgang met de bevolking.

Groeten:
Niet iedereen laat zich een hand geven. De Nepalezen groeten nu eenmaal met een namasté, waarbij de handen gestrekt met de palmen tegen elkaar worden gebracht voor het voorhoofd, onder het uitspreken van het woord 'namasté'. Aanrakingen, zoals omarmen en kussen, tussen mannen en vrouwen zijn nog erg ongebruikelijk en wekken vaak misgenoegen op. Raak in principe mensen niet zomaar aan, en als je kinderen wilt aanhalen, aai ze dan niet over de bol aangezien het hoofd heilig is. Een schouderklopje is beter op zijn plaats.

Rustig blijven:
Raak niet van de kook als de Nepalezen niet in jouw tempo werken. Stemverheffingen en kwaad worden hebben vaak alleen maar een verwarrende en vertragende werking en je laten gaan is een van de laagste dingen die je kunt doen. Wie zich druk maakt, verliest. Maar dat wil niet zeggen dat als iets je niet bevalt, je daar niet onmiddellijk duidelijk over moet zijn. Maak er een gewoonte van om bij problemen meteen naar de baas te stappen. Lager geplaatste Nepalezen zijn als de dood om zelfstandig beslissingen te nemen. De volstrekt autoritaire werkwijze van de meeste bedrijven en de samenleving als geheel is daar debet aan.

Tempelbezoek:
Bezoeken aan heiligdommen, zelfs in ruïneuze staat, dienen blootshoofds te gebeuren en op blote voeten. De gelovigen zullen je verder, ook tijdens ceremonies, weinig in de weg leggen. Er zijn echter tempels en heilige gedeelten binnen tempels waar je niet in mag, maar dat wordt wel door een priester duidelijk gemaakt. Loop kloksgewijs rond een stoepa, niet andersom. De gebedsmuren in de valleien passeer je ook aan de linkerkant. Wanneer je een Nepalees huis binnengaat, moeten in principe de schoenen uit.

Gebruik van de linker- en rechterhand:
Eten gebeurt, wanneer dat zonder bestek gaat, met de rechterhand, de linker is er immers voor om het achterwerk te reinigen na toiletbezoek. Raak daarom iemand ook in ieder geval niet met de linkerhand aan. Dingen aangeven kun je ook beter doen met je rechterhand, dat is beleefder.

Geschenken:
Verbaas je niet over het feit dan men je niet meteen bedankt als je een geschenk meebrengt. Meestal wordt dat meteen ter zijde gelegd en ook niet uitgepakt. Dat moet in geen geval als minachting worden geïnterpreteerd.

Kleding:
Vrouwen dienen zich bedekt te kleden, d.w.z., minimaal een bloesje met korte mouwen en een rok of broek tot over de knieën. (Een niet tè korte broek kan zeker tijdens het wandelen in de bergen ook gedragen worden). Bij het wassen in de rivier dienen de dames een sarong te dragen. Mannen kunnen wel in een korte broek lopen (het is gek, maar niet onfatsoenlijk), maar een ontbloot bovenlijf gaat te ver.

Algemeen:
Besef voortdurend dat je als gast in een land verblijft waar men nu eenmaal andere omgangsvormen kent. Dat is niet afwijkend, jij gedraagt je afwijkend.

De beste manier om je op je reis voor te bereiden is praten met mensen die het land kennen. Daarnaast kun je reisverhalen lezen en een goede reisgids en kaart aanschaffen en bestuderen. Reisgidsen, boeken met reisverhalen en kaarten kun je online bestellen via www.shoestring.nl bij de gespecialiseerde Geografische Boekhandel Pied à Terre in Amsterdam. Zij beschikken over een uitgebreid assortiment. Bestel je boeken via de website van Shoestring en kijk ook eens op www.piedaterre.nl.

Klimaat:
Het klimaat van Nepal wordt gedomineerd door de moessons van Zuid-Azië. De temperaturen in Nepal zijn zowel afhankelijk van de hoogte als van de tijd in het jaar. In het algemeen kunnen we vier seizoenen onderscheiden: voorjaar, dat loopt van half februari tot en met mei, de moesson van half juni tot en met september, herfst in oktober en november en de winter in de overige maanden.

Beste reistijd:
Wat de beste tijd is om Nepal te bezoeken, hangt af van wat je gaat doen. De beste maanden voor bergwandelingen zijn april, mei, oktober en november. In die maanden is het overdag lekker en dalen de nachttemperaturen nog niet zo snel. De lucht na de regentijd, in oktober en november is helder zodat de besneeuwde toppen vaker en scherper te zien zijn dan anders. De moessonmaanden zijn ongeschikt voor de bergwandelingen, omdat de paden modderig en glad zijn en de bergen nauwelijks zichtbaar.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde maximumtemperatuur in graden Celsius, de gemiddelde minimumtemperatuur in graden Celsius, de neerslag per maand afgerond in millimeters en het aantal zonuren per dag.

Land en landschap
Nepal is een rechthoekig land dat van noordwest naar zuidoost een afstand heeft van zo'n 850 km en een maximale breedte heeft van 220 km. Het is met een oppervlakte van 147.000 km² vier maal zo groot als Nederland. Het land ligt ingeklemd tussen het door China bezette Tibet aan de noordoostkant en India, dat het aan de overige drie zijden omgeeft. Nepal wordt gedomineerd door het hoogste gebergte ter wereld, de Himalaya, waarvan de hoogste bergketen het land grotendeels afgrendelt van Tibet met toppen zoals de Mount Everest - bij de Nepalezen bekend als Sagarmatha (8848 m) - Manaslu (8156 m) en de Lhotse (8516 m).

Parallel aan de Himalaya en dus de lengterichting van het land, loopt aan de zuidkant de Mahabharat bergketen met toppen tot boven de 3000 meter. Tussen deze twee ketens bevindt zich de Pahar, heuvelland dat wordt doorsneden door veel rivieren en enkele kleine, vlakke valleien, waaronder de Kathmanduvallei, het kloppend hart van Nepal. Voorbij de Mahabharat bergrug ligt de jongste en laagste heuvelrug, Sivalik genaamd, met toppen tot 1200 m. Ertussen liggen enkele kleinere laagvlakten, waar dichte jungle steeds verder plaats maakt voor rijstvelden. Voorbij deze heuvels gaat Nepal over in de Terai, een laagvlakte die onderdeel is van de Ganges laagvlakte van India. Een strook van tussen de 20 en 40 km breed behoort hiervan toe aan Nepal.

De drie parallel lopende bergketens van Nepal worden op verscheidene plaatsen doorsneden door diepe rivierkloven. Dat geldt ook voor de hoogste bergrug, de Himalaya. De waterscheiding tussen Centraal-Azië en het Indiase subcontinent wordt gek genoeg niet gevormd door dit enorme gebergte, maar door een veel lagere, afgesleten bergrug in Tibet, zo'n honderd km noordelijk van de Himalaya. Hierdoor kunnen beroemde rivieren zoals de Indus en de Brahmaputra ontspringen ten noorden van de Himalaya, zich een weg door deze bergketen wagen en vervolgens naar het zuiden stromen.

In Nepal zelf is de Kali Gandaki een mooi voorbeeld van een rivier die via een enorme kloof dwars door de bergketen snijdt. De reden van het vreemde gedrag van deze rivieren is het feit dat ze ouder zijn dan de Himalaya. Volgens de huidige stand van de wetenschap is de ontwikkeling van de Himalaya zo'n 30 miljoen jaar geleden begonnen, toen de Indiase landmassa tegen het Euraziatische continent botste als gevolg van immense tektonische bewegingen in de afkoelende aardkorst. De Indiase schol schoof onder de Euraziatische met als gevolg het ontstaan van de Himalaya. Voor die tijd maakte het gebied waarin Nepal ligt deel uit van een oceaan, waarvan de Middellandse Zee nog een overblijfsel is. Hoog in de bergen worden dan ook ammonieten gevonden die aan toeristen worden verkocht voor enkele euro's. Voorafgaande aan het ontstaan van de Himalaya werd eerst de zuidkant van het Euraziatische continent gedurende enkele tientallen miljoenen jaren 'gerimpeld' door de oplopende druk van het verschuivende Indiase subcontinent. Het gevolg was de verhoging van Tibet en de rivieren die er stroomden liepen van noord naar zuid af. Terwijl de Himalaya groeide, wisten deze rivieren zich een weg te banen door de aanvankelijk lage heuvels en ze bleven hun rivierbeddingen uitslijten terwijl de bergen werden opgestuwd. De stuwing, waarvan de Himalaya het gevolg is, gaat nog steeds door en het gebergte neemt nog steeds in hoogte toe. Om deze redenen wordt Nepal ook regelmatig getroffen door aardbevingen en worden op breuklijnen aan de zuidelijke voet van de hoge bergketen warme bronnen gevonden. Dit tot grote vreugde van de daar wonende bevolking en de vermoeide trekker.

De legende over het ontstaan van de Kathmanduvallei blijkt juist verrassend. Volgens het verhaal was de vallei aan het begin der tijden een helder meer, met in het midden een lotusbloem, waaruit een helder vuur scheen, het licht van de oer-Boeddha Swayambu. Veel heiligen kwamen rond het meer wonen om van de pracht van het licht te genieten. Daaronder was de bodhisattva Manjusri, die uit China kwam om het licht te aanbidden. Hij kon er echter niet bij door het omringende water. Daarop spleet hij de zuidelijke heuvels waardoor het water kon wegvloeien en het meer opdroogde. De droge vallei werd de vallei van Kathmandu en het begin van Nepal. Geologen hebben berekend dat ongeveer tweehonderdduizend jaar geleden de rivier de Bagmati door de Mahabharat-keten brak, waarop het meer verdween en de vruchtbare vallei verscheen.

De verscheidenheid aan natuur in Nepal is enorm doordat in een klein gebied met hoogteverschillen van kilometers veel klimaatzones vlak naast elkaar bestaan. Er zijn grote gebieden waar ijs en sneeuw eeuwig heersen en zeldzame diersoorten zoals het sneeuwluipaard voorkomen. Maar daarnaast zijn er jungles en grasvlaktes waar het 's zomers 40 graden kan worden. Hier lopen nog neushoorns en wilde buffels rond. Daartussen vinden we naald- en rododendronbossen en alpenweiden waar wilde geiten zwerven. Slechts een vijfde deel van het land is in cultuur gebracht, vooral in de vorm van prachtige terrassen waar rijst wordt verbouwd. Een groot deel van Nepal is door zijn bergachtige landschap nog nauwelijks ontsloten en uitsluitend per voet of met kleine vliegtuigen te bereiken. Vooral het noordwesten is schaars bevolkt en weinig aangetast door mensenhanden.
 

Nepal was volgens de grondwet een hindoeïstische staat, maar werd in mei 2006 uitgeroepen tot seculiere staat. Dit moet echter nog verankerd worden in een nieuwe grondwet. De godsdienstbeleving in Nepal bestaat uit een mengsel van hindoeïsme en boeddhisme. Maar daarnaast zijn er nog tal van andere invloeden in terug te vinden, zoals animisme, sjamanisme, voorouderverering, de Tibetaanse bonreligie, tantra, vajrayana en lamaïsme. Waarin Nepal verschilt van de meeste andere streken in de wereld, is dat er geen echte opeenvolging van religies is geweest. In plaats daarvan is er in de loop der tijd een steeds ingewikkelder ratjetoe van de samenstellende delen ontstaan. In zekere zin deelt het land die kwaliteit wel met India, maar in dat land zijn toch enkele historische religieuze stromingen, zoals het boeddhisme, vrijwel geheel verdwenen.

Het alledaagse leven van de Nepalezen wordt voor een groot deel bepaald door wat wij 'bijgeloof' noemen. De werkelijkheid is een taal die voortdurend tekens geeft. Demonen, goden of onrustige voorvaderen kunnen bijvoorbeeld een krassende kraai sturen of een droom. Dat zijn boodschappen, waarnaar geluisterd moet worden. Vaak moeten er handelingen verricht worden om te zorgen dat er geen onheil uitbreekt, of er moet een offer gebracht worden aan een geest. Er is een voortdurende dialoog met een magische wereld die wij niet kunnen zien. Nepalezen praten daar ook niet graag over, omdat het benoemen van zulke zaken zorgt voor een extra impuls. Niettemin voeren ze allerlei handelingen uit, die in onze ogen aan geen enkele logica voldoen, terwijl ze in de ogen van Nepalezen heel praktisch zijn. Daarnaast wordt er ook altijd bescherming gevraagd aan de hemelbewoners. Wij sluiten een reisverzekering af, de Nepalezen bidden aan de desbetreffende instantie en offeren iets. Niets in Nepal is verwarrender dan de bonte verzamelingen goden, engelen, demonen, culten en rituelen, die het land rijk is.

Het hindoeïsme:
Het hindoeïsme is de officiële staatsgodsdienst van Nepal. Het hindoeïsme is niet gesticht door één profeet of gegrondvest op één boek, maar op een bouwwerk van boeken, meesters, godenvereringen, kasten en leefregels. Het woord zelf is bedacht door de islamieten die het subcontinent vanaf de 9de eeuw binnenvielen en alle heidense praktijken die ze er aantroffen, samen hebben gevat met het woord 'hind'. Het hindoeïsme is feitelijk een samenklontering van religies. Maar in het woord 'religie' komt de alomvattendheid van het hindoeïsme niet tot uiting.

Dharma, karma, samsara, maya, moksha, atman en brahman zijn de centrale begrippen waarmee elke stroming binnen dit geloof kan worden omschreven. De dharma is de 'weg', de wet van het zuivere leven. Het is een morele code, die voor elke kaste aangeeft wat goed is. Karma betekent 'handeling'. Met dit begrip wordt aangegeven dat elke handeling een effect sorteert op dit leven, maar vooral ook op volgende levens. Handelt men volgens de dharma, dan verbetert het karma en de kansen voor een hogere vorm van wedergeboorte nemen toe. Het geboren zijn in een bepaalde kaste is toe te schrijven aan opgebouwd karma in vorige levens en daarmee gerechtvaardigd. Men neemt karma dus mee naar volgende levens. Samsara is de cyclus van wedergeboorten waarin alle wezens gevangen zitten als gevolg van hun karma. Door de dharma te volgen, verbetert het karma na vele levens uiteindelijk tot het punt waarop iemand beseft dat de aardse werkelijkheid maya is, een illusie. Men beseft dat er geen atman is, geen individuele ziel, geen 'ik', die de wereld ziet, maar een totale eenheid van alles, één wereldziel: brahman. Het atman was slechts een tijdelijke manifestatie van het brahman. Met die realisering is er moksha bereikt; het einde van de cyclus van wedergeboorten en het terugvloeien van de druppel atman in de oceaan van het brahman. De godenverering is heel belangrijk in het hindoeïsme. Volgens sommige geschriften zijn er 330 miljoen goden. Maar ook zij zijn onderhevig aan het samsara en niets anders dan tijdelijke vormen van het brahman. Brahman, de wereldziel, manifesteert zich door middel van de goden en demonen. Alle goden zijn een afspiegeling van brahman, die onder de naam Brahma als god vereerd wordt. Brahma vermenigvuldigt zijn manifestaties tot de goden van het hindoe pantheon, waarin hij geen plaats heeft, omdat hij het hele pantheon is.

Typerend voor het hindoeïsme is het kastensysteem, de indeling van de bevolking in een hiërarchie van overgeërfde sociale klassen. Elke hindoe wordt geboren in een kaste waarvan hij de rest van zijn leven deel blijft uitmaken. De hoogste kaste is die der Brahmanen of Bahuns, waaruit de geestelijkheid voortkomt. Daaronder staat de kaste der Ksatriya's of Chettri's, de soldaten en bestuurders. Eigenlijk is dit de kaste met de ware macht. Brahmanen dienen zich niet zo bezig te houden met succes in het ondermaanse, maar kunnen wel grote invloed uitoefenen doordat ze de schriftgeleerden zijn en een intieme relatie onderhouden met hun godenwereld. Weer een stapje lager op de ladder staan de Vaisya's, die de kaste der handelaars vormen en tenslotte is er de grote massa van de Sudra's, de boeren. Wat rest, is nog een kasteloze groep, de Paria's. Deze mensen worden als zeer onrein beschouwd en mogen slechts de meest vieze karweitjes opknappen, zoals rioolreiniging en lijkverbranding. Echter door de toenemende bevolkingsdruk in de Kathmanduvallei, die een schrijnende werkeloosheid met zich meebrengt, zie je langzaam een verschuiving optreden.

Elke hindoe heeft een klein huisaltaar waar de lievelingsgoden een plaatsje hebben. Het zijn meestal veelkleurige afbeeldingen van deze goden, die in onze ogen meer iets weg hebben van fantastische stripverhaalfiguren. Sommige mensen richten zich vooral op Vishnoe, anderen meer op Shiva, maar in geen enkel huis ontbreken Ganesh en Lakshmi.

De belangrijkste puja's die dagelijks in de tempels worden gehouden, vinden plaats bij zonsop- en zonsondergang. Onder het geroffel van trommels, het rinkelen van belletjes, het geluid van blaasinstrumenten en het reciteren van de veda's wordt er een offer gebracht dat de vier elementen, lucht, aarde, water en licht of vuur vertegenwoordigt. Een ander belangrijk religieus gebeuren is darshan, ofwel het zien van een beeld van de god, of zoals in Kathmandu de levende godin Kumari. Bij processies worden godenbeelden rondgedragen zodat de mensen de goden kunnen zien, want dat is bevorderlijk voor het zielenheil. Prasad is geheiligd voedsel, dat eerst geofferd wordt aan de god(in) en daarna genuttigd wordt ter bescherming.

Het boeddhisme:
Boeddha werd geboren in Lumbini, in de Nepalese Terai, in de 6de eeuw v.C. Tijdens zijn luxe leven als prins werd hij geconfronteerd met het lijden van de mensen om hem heen. Na een lange meditatie verwierf hij verlichting en begon een nieuwe levensleer te verkondigen. Het boeddhisme is feitelijk een hervormingsbeweging van het hindoeïsme en veel elementen komen overeen. Op een aantal belangrijke aspecten verwierp de Boeddha de gangbare leer echter. De Brahmaanse rituele verering van de goden en het kastensysteem waren twee belangrijke zaken die hij verwerpelijk vond. In navolging van het hindoeïsme beweerde de Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is (samsara), waaraan in principe niets kan ontsnappen; niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is hem, de Boeddha, echter wel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een ontsnappingsmethode naar het nirvana, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles. Belangrijk zijn de vier grote waarheden. 1. Alle leven is lijden. 2. Dit lijden is het gevolg van onze begeerten. 3. Door het opheffen van die begeerten kan men een einde maken aan het lijden. 4. Het opheffen van de begeerten wordt bereikt door het bewandelen van 'de juiste weg'. Die juiste weg bestaat uit het achtvoudige pad; het is een systeem van denken en handelen dat ervoor zorgt dat het karma van degene die hem bewandelt, verbetert. Naarmate het karma verbetert door het bewandelen van de juiste weg, reïncarneert men in reinere vormen. Tenslotte bereikt men het stadium van bodhisattva, waarin men niets anders meer verlangt dan het geluk van alle anderen. Vervolgens lost men op in het nirvana, de staat van verlichting waarin men beseft dat alles wat bestaat illusie is en slechts een luchtspiegeling van een ondeelbare eenheid die in zichzelf rust. Gaandeweg ontwikkelde er naast deze weg, die later de Theravada of Hinayana school is gaan heten, het Mahayana-boeddhisme. Deze populaire vorm van boeddhisme herintroduceerde veel rituelen en de aanbidding van tal van boeddha's en bodhisattva's. Al gauw ontstond er een nieuw pantheon van goden in de Mahayana, die zich in de dagelijkse beleving van de gewone gelovigen nauwelijks meer onderscheidde van het hindoeïsme.

Tantra en vajrayana:
Terwijl het boeddhisme in India langzaam weer oploste in het hindoeïsme, ontstond er vanaf de 7de eeuw in het oosten van India een nieuwe religieuze beweging, de Tantra. Zoals alle grote bewegingen in het land verwierp de tantristische beweging de kasten en het ritualisme van de Brahmanen. Leden van iedere kaste en ook vrouwen waren welkom. Het belangrijkste verschilpunt met het hindoeïsme en boeddhisme is de manier waarop moksha of nirvana bereikt kan worden. De Tantra opende het revolutionaire concept dat alles in het leven gebruikt kan en moet worden op weg naar de verlichting. Niet alleen de goede geesten, maar ook de demonen konden dienen tot dit doel. De begeerten hoefden niet gedisciplineerd te worden, ze waren een grote bron van energie, de seksuele energie boven alles. De verering van Shakti, de goddelijke energie in vrouwelijke vorm, leidde tot het opwaarderen van de hindoegodinnen en het introduceren van godinnen in het boeddhisme. De tantristische school van het boeddhisme heet Vajrayana.

Bon en lamaïsme:
Bon is de traditionele religie van het voorboeddhistische Tibet. Het is een vorm van sjamanisme waarin de sjamaan, door middel van trance en ritueel verstoringen in het evenwicht tussen hemel en aarde herstelt en zo ziekte, plagen en dergelijke wegneemt. Bon kent vooral ook een groot aantal woeste demonen die met ingewikkelde offers te vriend gehouden moeten worden. Voor deze offers waren vooral dieren, maar soms ook mensen nodig. Het beroemde Bardo Thodol of Tibetaans dodenboek is voor een groot deel gebaseerd op de Bonrituelen om in contact te treden met het leven na de dood. Het boeddhisme deed in Tibet zijn intrede in de 8ste eeuw met de komst van de monnik Padma Sambhava, maar kreeg slechts voet aan de grond door veel elementen van Bon over te nemen. Met name de demonen, die zich tussen hemel en aarde bevonden, kregen een plaats in een lager pantheon dat voor hen werd gecreëerd. Ze zijn opgenomen als de wachters van de spirituele wereld. Deze dharmapalas zijn geschilderd bij de ingang van gompa's (kloosters) en vaak het onderwerp van thankha's (religieuze schilderingen). Andere voorstellingen op thankha's, met name de mandala en de bhavachakra zijn terug te voeren op sjamanistische patronen, die gebruikt werden om in contact te komen met hogere sferen. Deze Tibetaanse mengeling van Bon en boeddhisme is het lamaïsme gaan heten, naar de lama, de Tibetaanse priester. De dyani boeddha's, vijf mediterende boeddha's, met aspecten van de totale Boeddha zijn ontwikkeld in het lamaïsme, evenals gebedsvlaggen en gebedsmolens.
 

Fietsen:
De Kathmanduvallei is uitermate geschikt om per fiets te worden ontdekt. Er zijn uitstekende mountainbikes te huur voor ongeveer 100 rs per dag. Voor de echte sportievelingen die grote fietstochten willen maken door het land is het niet eens meer noodzakelijk de fiets mee te nemen uit eigen land.

Wildwatervaren:
Deze sport, die in Nepal met het Engelse woord 'rafting' wordt aangeduid, neemt met het jaar in populariteit toe. Op zich is dat niet verwonderlijk, omdat een tocht op een rubbervlot op een wild stromende rivier tussen de bergen een adembenemende ervaring kan zijn, zonder dat training of techniek vereist is. Deze tochten variëren in lengte van enkele uren tot enkele dagen en in het laatste geval wordt meestal op de oevers van de rivier gekampeerd. Op die momenten komt men ook weer in aanraking met de plaatselijke bevolking. Er worden vooral rafttochten gehouden op de Trisuli, Sun Kosi en Kali Gandaki. Voor degenen die het voor het eerst doen, zijn deze rivieren een prima uitdaging, met voldoende sportieve hindernissen en afwisselende omgeving. De Trisuli heeft een klein nadeel dat er voor een groot deel de weg van Kathmandu naar Pokhara en India langs loopt, maar in de praktijk merk je daar nauwelijks iets van. De tochten op de Sun Kosi, hoewel nog niet gevaarlijk, zijn beduidend wilder dan die op de Trisuli. Liefhebbers van een dag raften kunnen via de reisbegeleider/lokale agent geholpen worden met het organiseren ervan. Voor de hoogseizoenmaanden hoeft men geen speciale maatregelen te nemen tegen kou, omdat water en lucht vrij warm zijn. Wel kan een regenjack prettig zijn voor gedeelten waarbij voortdurend water opspat. Daarnaast is zwemkledij natuurlijk belangrijk. In de wintermaanden kan raften onaangenaam koud worden.

Trektochten:
Nepal kent de hoogste bergen en daarmee een van de meest dramatische landschappen ter wereld. De bergbevolking is, hoewel erg arm, uiterst kleurrijk en vriendelijk, er zijn geen autowegen. Er gaat een uitdaging van zulk gebied uit en daarom willen veel mensen er lopen. Iedereen die een goede basisconditie heeft en geen belangrijke lichamelijke problemen onder de leden heeft aan hart, bloedvaten of longen, is in principe in staat om een trektocht te maken in Nepal. Degenen die onze trektochten gaan lopen in de reizen Annapurna Circuit, Langtang en Helambu, Annapurna basecamp en Everest basecamp gaan lopen moeten bij voorkeur enige loopervaring hebben en fit zijn.

Gedragscode voor trekkers:
In de jaren zeventig en tachtig werd duidelijk hoe, naast de sterk toenemende bergbevolking, ook de toename van het aantal bergwandelaars ernstige gevolgen had voor de ecologie en culturele identiteit in de Nepalese Himalaya. Om een voorbeeld te noemen: in het Annapurna-gebied kwamen begin jaren zeventig enkele honderden westerse toeristen per jaar. In 1995 was dat aantal gegroeid tot 51.000. De wandelingen in het gebied begonnen bekend te staan als de 'toiletpaper-treks' omdat de wandelpaden gelardeerd werden met slierten gebruikt toiletpapier (en een heleboel andere onfrisse zaken). Minder zichtbaar voor de buitenstaander maar van fundamenteler belang was de hoeveelheid hout die nodig was om al die westerlingen in staat te stellen hun veeleisende consumptiepatroon ook in de bergen vol te houden. Versterkte ontbossing was het gevolg. Inmiddels is er in een paar gebieden een sterke verbetering ingetreden en het beste voorbeeld van het zich ontwikkelende ecotoerisme is het Annapurna Conservation Area Project. Een van de zaken die daar is ontwikkeld is de zogenaamde 'minimum impact code', een gedragscode voor bergwandelaars, om de gevolgen van hun aanwezigheid tot een minimum te beperken. Het spreekt vanzelf dat wij je sterk aanraden je aan deze richtlijnen te houden.
* Gebruik zo weinig mogelijk niet-afbreekbare verpakkingen.
* Gebruik waterzuiveringsmiddelen, i.p.v. mineraalwater in plastic flessen.
* Neem alle niet-afbreekbare verpakkingsmaterialen mee terug. Verbrand of begraaf afbreekbaar afval.
* Zorg dat er zo weinig mogelijk brandhout gebruikt wordt. Overweeg bij je keuze van een lodge of er op petroleum, of met een energiebesparende houtoven wordt gekookt.
* Eet op de vaste etensuren en bestel in een groep zoveel mogelijk hetzelfde. Het scheelt veel brandstof wanneer er voor meerdere personen op hetzelfde tijdstip één menu wordt gekookt.
* Zorg voor afdoende warme kleding, zodat niemand echt afhankelijk is van verwarming 's avonds.
* Beperk het gebruik van heet water om te wassen tot een minimum.
* Was jezelf niet in stroompjes, of als dat moet, zonder zeep of shampoo.
* Gebruik toiletten voor zover aanwezig, of anders een plek op een afstand van minimaal 20 meter van een waterbron verwijderd. Dit is om bacteriële vervuiling te voorkomen.
* Begraaf uitwerpselen en zorg bij het kamperen voor een toiletkuil, die bij vertrek wordt dichtgegooid.
* Blijf op de paden en ga niet willekeurig door bossen en alpenweiden lopen, pluk absoluut geen bloemen of planten en koop geen zaken die gemaakt zijn van wilde diersoorten.
* Respecteer de lokale cultuur. Vrouwen dienen er redelijk bedekt bij te lopen, mannen in ieder geval niet met het bovenlijf bloot.
* Het openbaar tonen van affectie tussen man en vrouw wordt niet op prijs gesteld.
* Vraag toestemming om mensen te fotograferen.
* Geef nooit geld aan bedelaars en laat geen grote stapels roepies zien, wees discreet.
Nepal mag dan een prachtplek zijn voor een avontuurlijke vakantie, het is ook één van de armste landen ter wereld en de bergbewoners die maar net voldoende voedsel weten te produceren, zien hun grond achteruit gaan door uitputting en erosie. Het land heeft een enorme bevolkingsaanwas en de introductie van moderne materialen, zoals plastic, hebben langs de rivieren en in de straten van Kathmandu grote hoeveelheden zwerfvuil achtergelaten. Laten we, als we daar door de bergen lopen, proberen daar zo weinig mogelijk toe te voegen.

Het Nepali is van oorsprong de taal van de hoogste kasten van de Kathmanduvallei. Deze taal is verwant aan de belangrijkste taal van India, het Hindi, en gebruikt evenals die Indiase taal het devanagiri-schrift. In Kathmandu, Pokhara en Chitwan kun je over het algemeen wel met Engels terecht.

In samenwerking met onze lokale agenten steunen wij een aantal projecten. Aangezien onze leveranciers een grote rol spelen in het onderhouden en ondersteunen van deze projecten hebben we er alle vertrouwen in dat de bijdragen goed terecht zullen komen! Een paar projecten kun je bezichtigen maar dit is niet ons uitgangspunt geweest in onze keuze.

Shoestring verdeelt € 12.500 over een aantal projecten, waaronder de:

Bangeswal School en Pokhari Secondary School
Landelijke bijstand Nepal (RAN) helpt een aantal scholen met extra leerkrachten, schoolbibliotheken en computers. De school in Bangeswal heeft 900 leerlingen van klas 1 tot en met 12. Vooral de leerlingen uit de hogere klassen zouden profiteren van de mogelijkheid om basale computervaardigheden te leren. Shoestring steunt, i.s.m. onze lokale agent, dit project door drie computers te betalen. Het gaat om een bedrag van ongeveer € 1000.

De school in Pokhari geeft les aan de klassen 1 tot en met 7 en heeft 190 leerlingen in de leeftijd van 5 tot 14 jaar. Aid for Nepali Children heeft in 2010 vier klaslokalen gerenoveerd. De achtste klas is net gebouwd, zodat vanaf april 2011 de school les kan gaan geven aan leerlingen tot en met klas 8. Het bestaande meubilair is echter zeer oud en in slechte staat. Shoestring steunt, i.s.m. onze lokale agent, dit project door 60 banken en tafels te betalen. Het gaat om een bedrag van ongeveer € 660.

Klik hier en hier voor meer infomatie.

Voor meer informatie over de andere projecten, klik hier

We komen Nepal binnen op het vliegveld van Kathmandu. Het kleine vliegveld is gerenoveerd en de internationale aankomsthal is redelijk modern, de douaneformaliteiten verlopen soepel. In de hal van het vliegveld is een Tourist Information Centre, het beste van het hele land en het enige dat de moeite van een bezoek waard is. Daarnaast kan er op het vliegveld geld gewisseld worden. Maar dat kan ook overal in de wijk Thamel, waar we logeren. Doe de eerste dag in Nepal rustig aan. Neem de tijd om te acclimatiseren. De overgang van klimaat, cultuur en voedsel kan behoorlijk ingrijpend zijn. Laat het land op je inwerken en ... veel plezier in Nepal.

Neem voor het bezoek aan Nepal in ieder geval een paar goede, ingelopen wandelschoenen en een paar slippers mee. Dat is alles wat je voeten vereisen. Zomerkleding voor overdag, plus warme kleding voor de avonden, is voldoende in de maanden oktober, november, maart, april, mei. De wintermaanden kunnen met name in de Kathmanduvallei koude avonden, nachten en ochtenden met zich meebrengen, waarbij nachtvorst geen uitzondering is. Als het mistig is, kan een doordringende kou een groot deel van de dag regeren. De meeste gelegenheden zijn onverwarmd. Een warm jack is geen overbodige luxe, evenals een trui en warm ondergoed. Overigens is winterkleding ruim voorradig tegen zeer redelijke prijzen en zijn spullen als slaapzakken en regenkleding in Kathmandu en Pokhara te huur.

De avond vóór de trektocht vul je met twee personen één rugzak (maximaal 7 kilo p.p. inclusief slaapzak), die door een drager gedragen wordt. De overige bagage wordt gestald in het hotel waar je in Pokhara logeert en die zie je pas na de trektocht terug. Je hebt voor de trektocht een klein dagrugzakje nodig voor je camera, veldfles en datgene wat je onderweg denkt nodig te hebben. Een harde koffer is erg onhandig en we raden je dan ook sterk af deze mee te nemen, met name als je tijdens de reis een trektocht gaat maken.

In de lijst hieronder wordt aangegeven wat je voor de trektocht nodig hebt, en of de uitrustingsstukken eventueel te koop of te huur zijn in Pokhara/Kathmandu. Dit is aangegeven door een K en/of H achter het uitrustingstuk.
*Goede, ingelopen, waterafstotende of waterdichte bergschoenen
*Goede wandelsokken
*Ondergoed
*Lang ondergoed/thermisch ondergoed
*Lange broek K
*Korte broek K
*Bloesjes, T-shirts K
*Warme trui (fleece) K
*Windjack K/H
*Poncho/ regenkleding K/H
*Pet of hoed tegen de zon K
*Muts/ sjaal/ handschoenen tegen de kou K
*Zonnebril
*Neem een setje pasfoto's mee. Deze heb je nodig voor je trekkingpermit en/of voor Chitwan National Park.
*Wandelstok K/H
*Slaapzak (met een -5 warmtefactor) K/H
*Kleine rugzak voor dagelijkse zaken K
*Veldfles K
*Waterzuiveringspompje of -druppels (chloor/ jodium) K (druppels)
*Zaklantaarn met reservebatterijen en lampje K
*Kleine verbanddoos
*Toiletspullen K
*Afbreekbare zeep/ shampoo
*Toiletpapier K
*Kleine noodvoorraad voedsel K
*Hangslotje K
*Pen en papier
*Paspoort
*voldoende Nepalese roepies in biljetten van 100 en kleiner.
Eventueel een goed boek, een verrekijker, hoogtemeter, fotoapparatuur, spelletjes.

Bever Zwerfsport:
De winkels van Bever Zwerfsport hebben een ruim assortiment aan allerlei reisartikelen. Naast kleding en reisbenodigdheden vind je er ook reisboeken. Leuk om hier met behulp van bekwaam adviserend personeel alvast je vakantie een beetje voor te bereiden. In de meeste grotere plaatsen in Nederland is wel een filiaal te vinden.

Nepal heeft in de gebieden die aangesloten zijn op het net (wat voor het grootste gedeelte van het berggebied niet geldt) 220 volt, 50 hertz wisselstroom. Nederlandse stekkers passen op de meeste ongeaarde stopcontacten al moet je soms een beetje duwen. Stroomstoringen komen veelvuldig voor (een zaklamp is nodig).

In de rekeningen van dure restaurants en bars zijn service en (luxe-)belastingen inbegrepen, maar toch wordt een fooi verwacht. In goedkope tentjes wordt door de Nepalezen geen fooi gegeven. Maar als je tevreden bent dan is er niets op tegen dat je nog een fooi achterlaat. Overigens heeft de fooi in een hotel of restaurant waar je meermaals gebruik van maakt ook een andere functie. Het personeel wordt er vaak aanzienlijk attenter door. Wacht daarom niet tot het einde met het geven van een fooi, geef juist wat aan het begin. Besef dat de lonen extreem laag liggen en feitelijk niet voldoende zijn om van rond te komen. In de bergen is fooi geen gewoonte voor eten of overnachting. Een beloning voor een extra dienst is echter wel gewoon.
Dragers en gidsen verwachten een fooi als ze hun werk goed gedaan hebben. Richtlijnen voor fooi per persoon voor hen tezamen ligt rond de 1500 roepies. Dit uiteraard als ze hun werk goed hebben gedaan. De reisbegeleider verwacht aan het einde ook een fooi, als zij/hij het werk goed heeft gedaan. Shoestring betaalt de reisbegeleiders een loon dat op gelijke hoogte ligt met dat van de meeste avontuurlijke reisorganisaties, maar dat is laag. Onze richtlijn is € 1 per reiziger per dag.

In Nepal zijn op verschilende plaatsen geheugenkaarten in de gangbare soorten te verkrijgen. Voor de mensen die gebruik maken van een analoge camera zijn er ook filmrolletjes te koop, let goed op de houdbaarheidsdatum.

De munteenheid van Nepal is de Nepalese rupee (NPR). Eind 2011 was de waarde van 1 euro ca. 109 Nepalese rupee.  Andersom is 100 Nepalese rupee ongeveer 0,91 eurocent waard. Voor de actuele koers kun je kijken op www.oanda.com. De rupee is onderverdeeld in 100 paisa, maar waarden onder de hele roepie zijn zeldzaam geworden. Muntgeld is schaars en er zijn biljetten van 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100, 250, 500 en 1000 rs. In de grote steden zijn grote biljetten geen probleem, maar wie de bergen in gaat moet er voor zorgen dat hij van de bank geen biljetten groter dan honderd rupee meekrijgt.
Het is altijd handig om cash mee te nemen, omdat deze biljetten vrijwel vrij inwisselbaar zijn in hotels, winkels en op straat. In het geval van stakingen of andere ongeregeldheden kan dit goed van pas komen. In Kathmandu zijn er daarnaast veel geautoriseerde geldwisselaars die veel ruimere openingstijden hebben en in de regel zeven dagen per week open zijn. Afhankelijk van de koers (fluctuaties) van de wereldvaluta kun je dollars, ponden of euro's nemen. De koersen van de valuta worden dagelijks gepubliceerd in de Engelstalige kranten 'Rising Nepal' en de 'Kathmandu Post'.
Verder kun je op steeds meer locaties in Kathmandu en Pokhara geld pinnen met je credit card en/of met je bankpas met Cirruslogo. Let er wel op dat deze geldautomaten soms buiten werking kunnen zijn. Er is een beperkte zwarte markt voor dollars, cash en travellercheques met koersen die 5-10 procent boven de officiële koersen liggen, alleen is dit illegaal.

Wie met enige aandacht voor hygiëne en huidverzorging vakantie viert, zal meestal geen gezondheidsproblemen tegen het lijf lopen. Hieronder volgt een aantal zaken waarop gelet moet worden.

Vaccinaties: Voor informatie over inentingen en het gebruik van malariapillen verwijzen we je graag naar een medisch specialist. Informatie hieromtrent is aan verandering onderhevig en bovendien is de vraag wat je nodig hebt afhankelijk van eerdere vaccinaties, eventuele gevoeligheid voor bepaalde middelen, zwangerschap, leeftijd, etc. Shoestring geeft telefonisch geen verdere informatie omtrent vaccinaties. Informeer bij je ziektekostenverzekeraar of je de vaccinaties en malariapillen vergoed krijgt.

Vaccineren bij je thuis!: Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Shoestring heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!

Eten en drinken: Leidingwater is niet geschikt voor consumptie. Het water dat in (thermos)kannen op de kamer wordt gezet is gekookt en drinkbaar. Zorg wel dat het regelmatig wordt ververst. Mineraalwater is meestal wel te koop maar duur. Sodawater is een goed alternatief. Als je een drankje bestelt vraag dan of ze er geen ijsblokjes indoen, omdat die meestal van ongekookt leidingwater worden gemaakt en ziektekiemen kunnen bevatten. Overigens zullen in de meeste hotels waar veel westerse toeristen verblijven, de ijsblokjes van gekookt water zijn gemaakt; informeer ernaar. In kleine eettentjes kun je beter geen van tevoren geschilde vruchten of salades eten. Eet bij voorkeur in drukke restaurants. De mensen eten er niet voor niets en de omloopsnelheid van het bereide eten is hoog. Eet geen consumptie-ijs, behalve in dure restaurants. Was je handen goed voor je gaat eten.

Zonnebrand: Zonnebaden is vaak een belangrijke oorzaak van problemen. De tropische zon is fel. Verbranding en zonnesteken zijn makkelijker op te lopen dan je denkt. Mijd daarom de zon op de heetste uren van de dag, draag een hoofddeksel of paraplu als je wandelt en gebruik een goede zonnebrandcrème als je aan het bruinen bent. Die kan het beste van huis meegenomen worden, waar de keuze aanmerkelijk uitgebreider en goedkoper is. Als je in zee bent, merk je weinig van eventuele verbranding. Houd een beetje in de gaten hoe lang je aan het plonzen en duiken bent. Drink veel, door het zonnen verlies je grote hoeveelheden vocht. Nog een opmerking over de huidverzorging. Maak er een gewoonte van om elk wondje, hoe klein ook te behandelen met iets als jodium. Infecties zijn in de tropen snel opgelopen en vaak hardnekkig.

Diarree: Het meest voorkomende gezondheidsprobleem naast verbranding is diarree. Vakantiegangers worden er in de tropen vaak door getroffen als ze er net een paar dagen zijn. In de meeste gevallen gaat het om een volstrekt onschuldig verschijnsel dat wordt veroorzaakt door verandering in voedingsgewoonten, de hitte of door onschuldige bacteriën, waar je lichaam snel afweer tegen opbouwt. Het belangrijkste risico is de kans op uitdroging. Uitdroging betekent dat het lichaam meer vocht en zouten en glucose verliest dan het binnen krijgt. Een gevoel van lusteloosheid en slapte is het gevolg. Dit is te voorkomen door water met een O.R.S.-oplossing te drinken. Deze zakjes, die in Nederland en België bij de apotheek te krijgen zijn, bevatten alle mineralen en suikers die het lichaam verliest bij diarree. In plaats van deze oplossing kunnen ook frisdranken zonder koolzuur en stevig gezouten bouillon gedronken worden. Als de diarree gepaard gaat met flinke koorts, bloed in de ontlasting of hevige braakneigingen, dan is het verstandig een arts te raadplegen. Als de diarree meer dan enkele dagen aanhoudt zonder bovengenoemde bijverschijnselen, of als je moet reizen dan kun je een paar maal het medicijn Imodium innemen. Dit is een opiumachtig preparaat dat de darmen gedurende een aantal uren volledig stillegt.

Reisapotheek: Een kleine reisapotheek voor de tropen zou kunnen zijn: pleisters, verband, watten, schaartje, thermometer, jodium, pijnstillers, malariatabletten, O.R.S.-zakjes, Imodium, zonnebrandmiddel, oordopjes, pincet, een insectenwerend middel en een jeukverzachtende stift of zalf. Als je regelmatig essentiële geneesmiddelen moet gebruiken, neem dan een exacte omschrijving hiervan mee in het Engels (niet de merknaam, maar samenstelling en dosering zijn van belang). Neem een dubbele hoeveelheid mee voor de reisperiode en berg dit gescheiden op, zodat je een reservevoorraad hebt.

Nog enkele adviezen voor een prettig verblijf: Gun je lichaam en geest de tijd om zich rustig aan te passen aan de nieuwe tijdzone en locatie. Vermijd spanningen, plan niet meteen van alles. Doe het de eerste dag in ieder geval kalm aan. Vroeg opstaan is een goede gewoonte; in warme landen is de ochtendtemperatuur vaak het plezierigst. Daarbij zijn de mensen in de landen die je bezoekt het zelf ook gewend om vroeg op te staan. Als je je aanpast aan hun ritme, zie je het meest van het land. Als je goed uitgerust bent, kun je alle nieuwe indrukken etc. het beste verwerken en heb je genoeg energie om veel te doen.

Zorg ervoor dat achterblijvers weten in welk land je bent en hoe lang je wegblijft, spreek eventueel af wanneer je contact opneemt. Telefoneren vanuit Nepal is vanuit Kathmandu en Pokhara geen probleem. Geef je vluchttijden en vluchtnummers door aan degenen die je ophalen van het vliegveld. Shoestring verstrekt aan derden geen vlucht- of reisinformatie, hotelnamen en telefoonnummers. Eventuele vertragingen kunnen via het informatienummer op Schiphol (0900-0141) of via Teletekst worden opgevraagd.

Contactpersonen:
Indien zich noodgevallen tijdens de reis voordoen is het belangrijk dat wij een contactpersoon in Nederland of in België kunnen bereiken. Op het boekingsformulier heb je iemand opgegeven. Het kan gebeuren dat die persoon juist op vakantie is tijdens je reis. Geef in dit geval een tweede persoon op zodat we zeker iemand kunnen bereiken.

Dure apparatuur zoals een videocamera kan het beste even aan de douane worden getoond. Deze zaken worden dan op de immigrationcard gezet, zodat je geen probleem hebt met de heruitvoer. Het is handig om een kopie van de aankoopbonnen van deze apparatuur mee te nemen, niet voor de douane in Nepal maar voor de terugkomst. Verder mag je de gebruikelijke hoeveelheid persoonlijke bagage in Nepal invoeren en per persoon 200 sigaretten of 50 sigaren of 375 gram tabak, twee flessen wijn en anderhalve liter sterke drank. Souvenirs kunnen onbeperkt worden geëxporteerd, tenzij de objecten ouder zijn dan 100 jaar. In twijfelgevallen of voor uitvoer van antiek kan men om een vergunning vragen bij de archeologische dienst van de National Archives, Ram Shah Path in Kathmandu, telefoon 2-15358. Via Schiphol mag je voor € 430 belastingvrij invoeren. Dit bedrag is aan veranderingen onderhevig. Controleer dit eerst via de Schipholinformatiedienst 0900-7244746. Zij brengen hierover een speciale folder uit.

In Nepal is het 4 uur en 45 minuten later dan in Nederland en België, behalve in de periode dat de zomertijd bij ons geldt, dan is het verschil een uur minder.

Nepal is in principe een veilig land, een land waar mensen eerlijk en vriendelijk zijn. In de steden wordt echter de laatste tijd een enkele keer van toeristen gestolen. Laat geen waardevolle spullen achter in je hotelkamer. Neem het mee of laat het achter in de kluis van je hotel.

Vrijdagmiddag en zaterdag vormen het weekend in Nepal en zaterdag is de wekelijkse vrije dag in Nepal. Overheidsinstellingen, waaronder de kantoren voor toeristeninformatie, zijn dan gesloten. Banken zijn geopend van zo t/m do van 10-14 uur en sommige op vrijdag van 10-12 uur. Geautoriseerde wisselkantoren in Kathmandu en Pokhara zijn dagelijks open van 10-19 uur. Winkels zijn in Thamel (Kathmandu) vaak tot 20 of 21 uur geopend.